อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 27 จาก 557 หน้า
[๑๙]
๒. สังเกตลิงค์โดยสาหจริยนัย
คำว่า “สาหจริเยน” คือ วิธีการที่ทำให้ทราบลิงค์ของบทที่มีลิงค์
ยังไม่ชัดเจน เช่น บทที่ลงท้ายด้วยสระ อา อิ อี อุ อู ซึ่งมีลักษณะเหมือน
กันในแต่ละลิงค์ โดยการเรียงบทนั้นๆ ไว้ใกลักับบทที่มีลิงค์ชัดเจน เพื่อให้
รู้ว่ามีลิงค์เหมือนกัน เช่น สหสฺสกฺโข สุชมฺปติ1 ให้รู้ว่า สุชมฺปติ เป็นปุงลิงค์
เหมือน สหสฺสกฺโข
๓. สังเกตลิงค์โดยอาหัจจวิธานนัย
นัยนี้ได้จากคำว่า “อาหจฺจ วิธาเนน” เป็นการบอกวิธีพิเศษ คือ ใส่บทที่กล่าว
ลิงค์(ลิงฺควาจก) ได้แก่ ปุเม อิตฺถิยํ นปํุสเก อปุเม ปุนฺนปุํสเก นิตฺถิยํ นาริยํ
ทฺวีสุ, ตีสุ เป็นต้น ที่ระบุว่าเป็นปุงลิงค์ อิตถีลิงค์หรือนปุง สกลิงค์ ประกอบ
ไว้ใกล้ๆ เพื่อให้รู้ลิงค์ของบทนั้นได้ชัดเจน เช่น
“ธิติตฺถิยํ” (ธิติ+อิตฺถิยํ)2 ธิติศัพท์เป็น อิตถีลิงค์
“อพฺภํ ตีสุ”3 อพฺภศัพท์เป็นได้ทั้ง ๓ ลิงค์ (อพฺโภ, อพฺภา, อพฺภํ)
“ทานวา ปุเม”4ทานวนฺตุศัพท์เป็นปุงลิงค์
1 อภิธาน คาถา ๑๘
2 อภิธาน ๑๕๖
3 อภิธาน ๔๘
4 อภิธาน ๑๔
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI