อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 26 จาก 557 หน้า
๑๘
ปริภาสา
กฎเกณฑ์และคำแนะนำการใช้คัมภีร์
ภิยฺโย รูปนฺตรา สาห- จริเยน จ กตฺถจิ
กฺวจา’ หจฺจวิธาเนน เญยฺยํ ถีปุนฺนปุํสกํ.
นักศึกษาพึงทราบความเป็นไปของอิตถีลิงค์ ปุงลิงค์ และนปุงสกลิงค์
ของศัพท์แต่ละศัพท์ โดยนัย ๓ นัย คือ ๑. รูปันตรนัย ซึ่งเป็นนัยที่ใช้มาก
ที่สุด ๒. สาหจริยนัย ๓. อาหัจจวิธานนัย ซึ่งเป็นนัยที่พบเห็นบ้างไม่มาก
๑. สังเกตลิงค์โดยรูปันตรนัย
ในคาถาที่แสดงปริภาสาข้างต้นนั้น พึงทราบว่า คำว่า “รูปนฺตรา”
แปลว่าบทที่มีรูปพิเศษ หรือรูปที่มีเอกลักษณ์ในแต่ละลิงค์ปรากฏชัดเจน
บทที่มี อา อี อินี อิตถิโชตกปัจจัยเป็นที่สุดเป็นอิตถีลิงค์ เช่น กญฺญา,
ตณฺหา, นที, อิตฺถี, ภิกฺขุนี, ยกฺขินี. บทที่มี โอ เป็นที่สุด เป็นปุงลิงค์ เช่น
พุทฺโธ, มนุสฺโส, ปุคฺคโล. บทที่มีนิคหิต ( --ํ ) เป็นที่สุด เป็นนปุงสกลิงค์ เช่น
คำว่า
นิพฺพานํ, จิตฺตํ, กุสลํ, ปุญฺญํ, ปาปํ
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI