อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 20 จาก 557 หน้า
[๑๒]
การจัดแบ่งเนื้อหา
ในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกามีการจัดแบ่งกัณฑ์ไว้เป็น ๓ กัณฑ์ใหญ่ๆ ดังนี้
๑. สัคคกัณฑ์ แสดงศัพท์โวหารที่มีความหมายว่า พระพุทธเจ้า
นิพพาน พระอรหันต์ สวรรค์ เทวดา และอสูร เป็นต้น ไว้เป็นกลุ่มศัพท์ที่
มีความหมายเกี่ยวข้องกัน ทั้งยังได้รวบรวมโวหารที่เป็นไวพจน์ศัพท์เฉพาะ
ที่ใช้ในพระพุทธศาสนาไว้คือ กุศล อกุศล ผัสสะ ปัญญา วิตก วีริยะ เป็นต้น
๒. ภูกัณฑ์ แบ่งออกเป็น ๗ วรรคย่อย คือภูมิวรรค ปุรวรรค
นรวรรค จตุพพรรณวรรค อรัญญวรรค เสลวรรค และปาตาลวรรค,
ภูมิวรรค แสดงศัพท์โวหารเกี่ยวกับแผ่นดิน ปรุวรรค แสดงศัพท์โวหาร
เกี่ยวกับการเมืองและประเทศ นรวรรค แสดงศัพท์โวหารเกี่ยวกับมนุษย์
จตุพพรรณวรรค แสดงศัพท์โวหารเกี่ยวกับวรรณะ ๔ อรัญญวรรค แสดง
ศัพท์โวหารเกี่ยวกับป่าไม้ เสลวรรค แสดงศัพท์โวหารเกี่ยวกับภูเขา และ
ปาตาลวรรค แสดงศัพท์โวหารเกี่ยวกับโลกบาดาล
๓. สามัญญกัณฑ์ แบ่งออกเป็น ๔ วรรคย่อย คือ วิเสสยาธีนวรรค
แสดงศัพท์โวหารที่เป็นบทวิเสสนะอันเกี่ยวข้องกับลิงค์ทั้ง ๓ สังกิณณ-
วรรค แสดงศัพท์โวหารเบ็ดเตล็ดทั่วไป อเนกัตถวรรค แสดงบทที่เกี่ยวกับ
เนื้อความหลายอย่าง และอัพยยวรรค แสดงอรรถของนิบาตและอุปสัค
ในการแบ่งเป็นกัณฑ์นี้ ถ้าสังเคราะห์ศัพท์ที่มีลักษณะเหมือนกัน
เข้าด้วยกันแล้ว จะได้เพียง ๒ กัณฑ์คือ
กัณฑ์ที่ ๑ สงเคราะห์เอากลุ่มศัพท์ที่แสดงโวหารเหมือนกันเข้าด้วย
กันแล้ว ซึ่งประกอบด้วยสัคคกัณฑ์ ภูกัณฑ์ และสามัญญกัณฑ์บางส่วน
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI