ทักขิณาบถ
“หนใต้” (เขียนอย่าง สันสกฤต=ทักษิณาบถ), ดินแดนแถบ ใต้ของชมพูทวีป, อินเดียภาคใต้ คู่กับ อุตราบถ ( ดินแดนแถบเหนือของชมพู ทวีป หรืออินเดียภาคเหนือ), ในอรรถกถา มีคําอธิบายซึ่งให้ถือแม่น้ําคงคา เป็นเส้นแบ่ง คือ ดินแดนแถบฝั่งเหนือ ของแม่น้ําคงคา เป็นอุตราบถ ส่วนดิน แดนแถบฝั่งใต้ของแม่น้ําคงคา เป็นทักขิณาบถ และกล่าวว่า อุตราบถเป็น ปฏิรูปเทส แต่ทักขิณาบถไม่เป็นปฏิรูป เทส, คําอธิบายนั้นคงถือตามสภาพความ เจริญสมัยโบราณ แต่ที่รู้กันทั่วไปต่อถึง ยุคปัจจุบัน ถือแม่น้ํานัมมทาเป็นเส้นแบ่ง คือ ดินแดนแถบเหนือแม่น้ํานัมมทาขึ้น มา เป็นอุตราบถ ส่วนดินแดนแถบใต้ แม่น้ํานัมมทาลงไป เป็นทักขิณาบถ ดังที่ เรียกในบัดนี้ว่า Deccan อันเพี้ยนจาก Dekkhan หรือ Dekhan ซึ่งมาจาก Dakkhina นั่นเอง
ดู อวันตี
เทียบ อุตราบถ
ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์ พิมพ์ครั้งที่ 31
ผู้เรียบเรียง: สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
เผยแพร่ต้นฉบับโดยวัดญาณเวศกวัน · จัดเก็บให้อ่านบน namoname.com เป็นธรรมทาน
ข้อความต้นฉบับ ไม่ใช่คำอธิบายจาก AI การพบคำนี้ไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ
ตรวจเทียบกับเว็บไซต์ต้นฉบับ