ธรรมสมาธิ ๕
ธรรมสมาธิ 5 (ธรรมที่ทําให้เกิดความมั่นสนิทในธรรม เกิดความมั่นใจในการปฏิบัติธรรมถูกต้อง กําจัดความข้องใจสงสัยเสียได้ เมื่อเกิดธรรมสมาธิ คือความมั่นสนิทในธรรม ก็จะเกิดจิตตสมาธิคือความตั้งมั่นของจิต — Dhamma-samàdhi: concentration of the Dhamma; virtues making for firmness in the Dhamma)
1. ปราโมทย์ (ความชื่นบานใจ ร่าเริงสดใส — Pàmojja: cheerfulness; gladness; joy)
2. ปีติ (ความอิ่มใจ, ความปลื้มใจ — Pãti: rapture; elation)
3. ปัสสัทธิ (ความสงบเย็นกายใจ, ความผ่อนคลายรื่นสบาย — Passaddhi: tranquillity;
relaxedness)
4. สุข (ความรื่นใจไร้ความข้องขัด — Sukha: happiness)
5. สมาธิ (ความสงบอยู่ตัวมั่นสนิทของจิตใจ ไม่มีสิ่งรบกวนเร้าระคาย — Samàdhi:
concentration)
ธรรม หรือคุณสมบัติ 5 ประการนี้ตรัสไว้ทั่วไปมากมาย เมื่อทรงแสดงการปฏิบัติธรรมที่ก้าวมาถึงขั้นเกิดความสําเร็จชัดเจน ต่อจากนี้ ผู้ปฏิบัติจะเดินหน้าไปสู่การบรรลุผลของสมถะ (คือได้ฌาน) หรือของวิปัสสนา แล้วแต่กรณีดังนั้น จึงใช้เป็นเครื่องวัดผลการปฏิบัติขั้นตอนในระหว่างได้ดีและเป็นธรรมหรือคุณสมบัติสําคัญของจิตใจที่ทุกคนควรทําให้เกิดมีอยู่เสมอ
ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ 34
ผู้เรียบเรียง: สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
เผยแพร่ต้นฉบับโดยวัดญาณเวศกวัน · จัดเก็บให้อ่านบน namoname.com เป็นธรรมทาน
ข้อความต้นฉบับ ไม่ใช่คำอธิบายจาก AI การพบคำนี้ไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ
ตรวจเทียบกับเว็บไซต์ต้นฉบับ