พละ ๔
พละ 4 (ธรรมอันเป็นกําลัง, ธรรมอันเป็นพลังทําให้ดําเนินชีวิตด้วยความมั่นใจ ไม่ หวั่นต่อภัยทุกอย่าง — Bala: strength; force; power)
1.ปัญญาพละ (กําลังปัญญา — Pa¤¤à-bala: power of wisdom)
2.วิริยพละ (กําลังความเพียร — Viriya-bala: power of energy or diligence)
3.อนวัชชพละ (กําลังสุจริต หรือ กําลังความบริสุทธิ์, ตามศัพท์แปลว่า กําลังการกระทําที่ไม่มี โทษ คือ มีกายกรรม วจีกรรม มโนกรรมบริสุทธิ์ เช่นมีความประพฤติและหน้าที่การงานสุจริต ไม่มีข้อบกพร่องเสียหาย พูดจริง มีเหตุผล มุ่งดี ไม่รุกรานให้ร้ายใคร ทําการด้วยเจตนาบริสุทธิ์ — Anavajja-bala: power of faultlessness, blamelessness or cleanliness)
4.สังคหพละ (กําลังการสงเคราะห์ คือ การยึดเหนี่ยวน้ําใจคนและประสานหมู่ชนไว้ในสามัคคี — Saïgaha-bala: power of sympathy or solidarity) สงเคราะห์ด้วยสังคหวัตถุ 4 คือ
4.1 ทาน (การให้ปัน โดยปกติหมายถึง ช่วยเหลือในด้านทุนหรือปัจจัยเครื่องยังชีพ ตลอดจน เผื่อแผ่กันด้วยไมตรี อย่างเลิศหมายถึงธรรมทาน คือ แนะนําสั่งสอนให้ความรู้ความเข้าใจ จน เขารู้จักพึ่งตนเองได้ — Dàna: gift; charity; benefaction)
4.2 เปยยวัชชะ (พูดจับใจ, = ปิยวาจา คือ พูดด้วยน้ำใจหวังดี มุ่งให้เป็นประโยชน์ และรู้จัก พูดให้เป็นผลดี ทําให้เกิดความเชื่อถือ สนิทสนม และเคารพนับถือกัน อย่างเลิศหมายถึง หมั่น แสดงธรรม คอยช่วยชี้แจงแนะนําหลักความจริง ความถูกต้องดีงาม แก่ผู้ที่ต้องการ — Peyyavajja: kindly speech)
4.3 อัตถจริยา (บําเพ็ญประโยชน์ คือ ช่วยเหลือรับใช้ ทํางานสร้างสรรค์ ประพฤติการที่เป็นประโยชน์ อย่างเลิศหมายถึง ช่วยเหลือส่งเสริมคนให้มีความเชื่อถือถูกต้อง (สัทธาสัมปทา) ให้ ประพฤติดีงาม (สีลสัมปทา) ให้มีความเสียสละ (จาคสัมปทา) และให้มีปัญญา (ปัญญาสัมปทา) — Atthacariyà: friendly aid; doing good; life of service)
4.4 สมานัตตตา (มีตนเสมอ คือ เสมอภาค ไม่เอาเปรียบ ไม่ถือสูงต่ำ ร่วมสุขร่วมทุกข์ด้วย อย่างเลิศหมายถึง มีความเสมอกันโดยธรรม เช่น พระโสดาบันมีตนเสมอกับพระโสดาบัน เป็นต้น — Samànattatà: equality; impartiality; participation)
พละหมวดนี้ เป็นหลักประกันของชีวิต ผู้ประพฤติธรรม 4 นี้ย่อมดําเนินชีวิตด้วยความมั่น ใจ เพราะเป็นผู้มีพลังในตน ย่อมข้ามพ้นภัยทั้ง 5 คือ
1.อาชีวิตภัย (ภัยเนื่องด้วยการครองชีพ — fear of troubles about livelihood)
2.อสิโลกภัย (ภัยคือความเสื่อมเสียชื่อเสียง — fear of ill-fame)
3.ปริสสารัชชภัย (ภัยคือความครั่นคร้ามเก้อเขินในที่ชุมนุม — fear of embarrassment in assemblies)
4.มรณภัย (ภัยคือความตาย — fear of death) 5.ทุคคติภัย (ภัยคือทุคติ — fear of a miserable life after death)
ดู [186] สังคหวัตถุ 4.
ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ 34
ผู้เรียบเรียง: สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
เผยแพร่ต้นฉบับโดยวัดญาณเวศกวัน · จัดเก็บให้อ่านบน namoname.com เป็นธรรมทาน
ข้อความต้นฉบับ ไม่ใช่คำอธิบายจาก AI การพบคำนี้ไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ
ตรวจเทียบกับเว็บไซต์ต้นฉบับ