สังโยชน์ ๑๐
สังโยชน์ 101 (กิเลสอันผูกใจสัตว์, ธรรมที่มัดสัตว์ไว้กับวัฏฏทุกข์ หรือผูกกรรมไว้กับผล — Sa§yojana: fetters; bondage)
ก.โอรัมภาคิยสังโยชน์ 5 (สังโยชน์เบื้องต่ำ เป็นอย่างหยาบ เป็นไปในภพอันต่ำ — Oram- bhàgiya~ : lower fetters)
1.สักกายทิฏฐิ (ความเห็นว่าเป็นตัวของตน เช่น เห็นรูป เห็นเวทนา เห็นวิญญาณ เป็นตน เป็นต้น — Sakkàyadiññhi: personality-view; false view of individuality)
2.วิจิกิจฉา (ความสงสัย, ความลังเล ไม่แน่ใจ — Vicikicchà: doubt; uncertainty)
3.สีลัพพตปรามาส (ความถือมั่นศีลพรต โดยสักว่าทําตามๆ กันไปอย่างงมงายเห็นว่าจะบริสุทธิ์ หลุดพ้นได้เพียงด้วยศีลและวัตร — Sãlabbataparàmàsa: adherence to rules and rituals)
4.กามราคะ (ความกําหนัดในกาม, ความติดใจในกามคุณ — Kàmaràga: sensual lust)
5.ปฏิฆะ (ความกระทบกระทั่งในใจ, ความหงุดหงิดขัดเคือง — Pañigha: repulsion; irritation)
ข.อุทธัมภาคิยสังโยชน์ 5 (สังโยชน์เบื้องสูง เป็นอย่างละเอียด เป็นไปแม้ในภพอันสูง — Uddhambhàgiya~ : higher fetters)
6.รูปราคะ (ความติดใจในอารมณ์แห่งรูปฌาน หรือในรูปธรรมอันประณีต, ความปรารถนาใน รูปภพ — Råparàga: greed for fine-material existence; attachment to realms of form)
7.อรูปราคะ (ความติดใจในอารมณ์แห่งอรูปฌาน หรือในอรูปธรรม, ความปรารถนาในอรูปภพ — Aråparàga: greed for immaterial existence; attachment to formless realms)
8.มานะ (ความสําคัญตน คือ ถือตนว่าเป็นนั่นเป็นนี่ — Màna: conceit; pride)
9.อุทธัจจะ (ความฟุ้งซ่าน — Uddhacca: restlessness; distraction)
10. อวิชชา (ความไม่รู้จริง, ความหลง — Avijjà: ignorance)
สังโยชน์ 10 ในหมวดนี้ เป็นแนวพระสูตร หรือ สุตตันตนัย แต่ในบาลีแห่งพระสูตรนั้นๆ มี แปลกจากที่นี้เล็กน้อย คือ ข้อ 4 เป็น กามฉันท์ (ความพอใจในกาม — sensual desire) ข้อ 5 เป็น พยาบาท (ความขัดเคือง, ความคิดร้าย — ill-will) ใจความเหมือนกัน
ลําดับการละสังโยชน์ 10 นี้ ให้ ดู [164]มรรค 4.
ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ 34
ผู้เรียบเรียง: สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
เผยแพร่ต้นฉบับโดยวัดญาณเวศกวัน · จัดเก็บให้อ่านบน namoname.com เป็นธรรมทาน
ข้อความต้นฉบับ ไม่ใช่คำอธิบายจาก AI การพบคำนี้ไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ
ตรวจเทียบกับเว็บไซต์ต้นฉบับ