ฌาน ๔
ฌาน 4 = รูปฌาน 4 (the Four Jhànas)
1.ปฐมฌาน (ฌานที่ 1 — Pañhama-jhàna: the First Absorption) มีองค์ 5 คือ วิตก วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา
2.ทุติยฌาน (ฌานที่ 2 — Dutiya-jhàna: the Second Absorption) มีองค์ 3 คือ ปีติ สุข เอกัคคตา
3.ตติยฌาน (ฌานที่ 3 — Tatiya-jhàna: the Third Absorption) มีองค์ 2 คือ สุข เอกัคคตา
4.จตุตถฌาน (ฌานที่ 4 — Catuttha-jhàna: the Fourth Absorption) มีองค์ 2 คือ อุเบกขา เอกัคคตา
คัมภีร์ฝ่ายอภิธรรม นิยมแบ่งรูปฌานนี้เป็น 5 ขั้น เรียกว่า ฌานปัญจกนัย หรือ ปัญจกัชฌาน โดยแทรกทุติยฌาน (ฌานที่ 2) ที่มีองค์ 4 คือ วิจาร ปีติ สุข เอกัคคตา เพิ่มเข้ามา แล้วเลื่อนทุติยฌาน ตติยฌาน และจตุตถฌาน ในฌาน 4 ข้างต้นนี้ออกไปเป็น ตติยฌาน จตุตถ ฌาน และปัญจมฌาน ตามลําดับ (โดยสาระก็คือ การจําแนกขั้นตอนให้ละเอียดมากขึ้นนั่นเอง)
ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ 34
ผู้เรียบเรียง: สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
เผยแพร่ต้นฉบับโดยวัดญาณเวศกวัน · จัดเก็บให้อ่านบน namoname.com เป็นธรรมทาน
ข้อความต้นฉบับ ไม่ใช่คำอธิบายจาก AI การพบคำนี้ไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ
ตรวจเทียบกับเว็บไซต์ต้นฉบับ