วิบัติ ๔
วิบัติ 42 (ข้อเสีย, จุดอ่อน, ความบกพร่องแห่งองค์ประกอบต่างๆ ซึ่งไม่อํานวยแก่ การให้ผลของกรรมดี แต่เปิดช่องให้กรรมชั่วแสดงผล, ส่วนประกอบบกพร่อง เปิดช่องให้กรรม ชั่ว — Vipatti: failure; defect; unfavourable factors affecting the ripening of Karma.)
1.คติวิบัติ (วิบัติแห่งคติ, คติเสีย; ในช่วงยาวหมายถึง เกิดในกําเนิดต่ําทราม หรือที่เกิดอันไร้ ความเจริญ ในช่วงสั้นหมายถึง ที่อยู่ ที่ไป ทางดําเนินไม่ดี หรือ ทําไม่ถูกเรื่องไม่ถูกที่ คือ กรณี นั้น สภาพแวดล้อมนั้น สถานการณ์นั้น ถิ่นนั้น ตลอดถึงแนวทางดําเนินชีวิตขณะนั้น ไม่เอื้อ อํานวยแก่การกระทําความดีหรือการเจริญงอกงามของความดีและการที่ผลดีจะปรากฏ แต่กลับ เปิดทางให้แก่ความชั่วและผลร้าย — Gati-vipatti: failure as regards place of birth; unfavourable environment, circumstances or career)
2.อุปธิวิบัติ (วิบัติแห่งร่างกาย, รูปกายเสีย; ในช่วงยาวหมายถึง ร่างกายวิกลวิการ ไม่งดงาม บุคลิกภาพไม่ดี ในช่วงสั้นหมายถึง สุขภาพไม่ดี เจ็บป่วย มีโรคมาก — Upadhi-vipatti: failure as regards the body; deformed or unfortunate body; unfavourable personality, health or physical conditions.)
3.กาลวิบัติ (วิบัติแห่งกาล, กาลเสีย; ในช่วงยาวหมายถึง เกิดอยู่ในสมัยที่โลกไม่มีความเจริญ หรือบ้านเมืองมีแต่ภัยพิบัติ ผู้ปกครองไม่ดี สังคมเสื่อมจากศีลธรรม มีการกดขี่เบียดเบียนกัน มาก ยกย่องคนชั่ว บีบคั้นคนดี ในช่วงสั้นหมายถึง ทําผิดกาลผิดเวลา — Kàla-vipatti: failure as regards time; unfavourable or unfortunate time)
4.ปโยควิบัติ (วิบัติแห่งการประกอบ, กิจการเสีย; ในช่วงยาวหมายถึง ฝักใฝ่ในทางที่ผิด ประกอบกิจการงานที่ผิด หรือมีปกติชอบกระทําแต่ความชั่ว ในช่วงสั้นหมายถึง เมื่อกระทํา กรรมดี ก็ไม่ทําให้ถึงขนาด ไม่ครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ ทําจับจด ใช้วิธีการไม่เหมาะกับเรื่อง หรือเมื่อประกอบความดีต่อเนื่องมา แต่กลับทําความชั่วหักล้างเสียในระหว่าง — Payogavipatti: failure as regards undertaking; unfavourable, unfortunate or inadequate undertaking)
วิบัติ 4 นี้ เป็นสิ่งที่จะต้องนํามาประกอบการพิจารณาในเรื่องการให้ผลของกรรม เพราะการปรากฏของวิบาก นอกจากอาศัยเหตุคือกรรมแล้ว ยังต้องอาศัยฐานคือ คติ อุปธิ กาละ และ ปโยคะ เป็นปัจจัยประกอบด้วย กล่าวคือ จะต้องพิจารณา กรรมน ิ ยาม โดยสัมพันธ์กับปัจจัยทั้ง หลายที่เป็นไปตามนิยามอื่นๆ ด้วย เพราะนิยามหรือกฎธรรมชาตินั้นมีหลายอย่าง มิใช่มีแต่ กรรมนิยามอย่างเดียว
ดู [177]สมบัติ 4 ; [223]นิยาม 5.
ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ 34
ผู้เรียบเรียง: สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
เผยแพร่ต้นฉบับโดยวัดญาณเวศกวัน · จัดเก็บให้อ่านบน namoname.com เป็นธรรมทาน
ข้อความต้นฉบับ ไม่ใช่คำอธิบายจาก AI การพบคำนี้ไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ
ตรวจเทียบกับเว็บไซต์ต้นฉบับ