นะโมตั้งชื่อ
Namo Name
← ค้นคำในพจนานุกรมธรรมทาน

อุปาทายรูป ๒๔

อุปาทารูป หรือ อุปาทายรูป ๒๔ ( Upàdà-råpa: derivative materiality) ก. ปสาทรูป 5 (รูปที่เป็นประสาทสําหรับรับอารมณ์ — Pasàda-råpa: sensitive material qualities) 1.จักขุ (ตา — Cakkhu: the eye) 2.โสตะ (หู — Sota: the ear) 3.ฆานะ (จมูก — Ghàna: the nose) 4.ชิวหา (ลิ้น — Jivhà: the tongue) 5.กาย (กาย — Kàya: the body) ข. โคจรรูป หรือ วิสัยรูป 5 (รูปที่เป็นอารมณ์หรือแดนรับรู้ของอินทรีย์ — Gocara-råpa or Visaya-råpa: material qualities of sense-fields) 6.รูปะ (รูป — Råpa: form) 7.สัททะ (เสียง — Sadda: sound) 8.คันธะ (กลิ่น — Gandha: smell) 9.รสะ (รส — Rasa: taste) 0. โผฏฐัพพะ (สัมผัสทางกาย — Phoññhabba: tangible objects) ข้อนี้ไม่นับเพราะเป็นอัน เดียวกับมหาภูต 3 คือ ปฐวี เตโช และ วาโย ที่กล่าวแล้วในมหาภูต ค. ภาวรูป 2 (รูปที่เป็นภาวะแห่งเพศ — Bhàva-råpa: material qualities of sex) 10. อิตถัตตะ, อิตถินทรีย์ (ความเป็นหญิง — Itthatta: femininity) 11. ปุริสัตตะ, ปุริสินทรีย์ (ความเป็นชาย — Purisatta: masculinity) ง. หทัยรูป 1 (รูป คือหทัย — Hadaya-råpa: physical basis of mind) 12. หทัยวัตถุ* (ที่ตั้งแห่งใจ, หัวใจ — Hadaya-vatthu: heart-base) จ. ชีวิตรูป 1 (รูปที่เป็นชีวิต — Jãvita-råpa: material quality of life) 13. ชีวิตินทรีย์ (อินทรีย์คือชีวิต — Jãvitindriya: life-faculty; vitality; vital force) ฉ. อาหารรูป 1 (รูปคืออาหาร — âhàra-råpa: material quality of nutrition) 14. กวฬิงการาหาร (อาหารคือคําข้าว, อาหารที่กิน — Kavaëiïkàràhàra: edible food; nutriment) ช.ปริจเฉทรูป 1 (รูปที่กําหนดเทศะ — Pariccheda-råpa: material quality of delimitation) 15. อากาสธาตุ (สภาวะคือช่องว่าง — âkàsa-dhàtu: space-element) ญ. วิญญัติรูป 2 (รูปคือการเคลื่อนไหวให้รู้ความหมาย — Vi¤¤atti-råpa: material quality of communication) 16. กายวิญญัติ (การเคลื่อนไหวให้รู้ความหมายด้วยกาย — Kàya-vi¤¤atti: bodily intimation; gesture) 17. วจีวิญญัติ (การเคลื่อนไหวให้รู้ความหมายด้วยวาจา — Vacã-vi¤¤atti: verbal intimation; speech) ฎ. วิการรูป 5 ( รูปคืออาการที่ดัดแปลงทําให้แปลกให้พิเศษได้ — Vikàra-råpa: material quality of plasticity or alterability) 18. [รูปัสสะ] ลหุตา (ความเบา — Lahutà: lightness; agility) 19. [รูปัสสะ] มุทุตา (ความอ่อนสลวย — Mudutà: pliancy; elasticity; malleability) 20. [รูปัสสะ] กัมมัญญตา (ความควรแก่การงาน, ใช้การได้ — Kamma¤¤atà: adaptability; wieldiness) 0. วิญญัติรูป 2 ไม่นับเพราะซ้ำในข้อ ญ. ฏ. ลักขณรูป 4 (รูปคือลักษณะหรืออาการเป็นเครื่องกําหนด — Lakkhaõa-råpa: material quality of salient features) 21. [รูปัสสะ] อุปจยะ (ความก่อตัวหรือเติบขึ้น — Upacaya: growth; integration) 22. [รูปัสสะ] สันตติ (ความสืบต่อ — Santati: continuity) 23. [รูปัสสะ] ชรตา (ความทรุดโทรม — Jaratà: decay) 24. [รูปัสสะ] อนิจจตา (ความปรวนแปรแตกสลาย — Aniccatà: impermanence)

ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม พิมพ์ครั้งที่ 34

ผู้เรียบเรียง: สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)

เผยแพร่ต้นฉบับโดยวัดญาณเวศกวัน · จัดเก็บให้อ่านบน namoname.com เป็นธรรมทาน

ข้อความต้นฉบับ ไม่ใช่คำอธิบายจาก AI การพบคำนี้ไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ

ตรวจเทียบกับเว็บไซต์ต้นฉบับ