แสดงอาบัติ
แสดงอาบัติของตนเพื่อให้ พ้นจากอาบัตินั้น, เปลื้องตนจากอาบัติ ด้วยการเปิดเผยอาบัติของตนแก่สงฆ์ หรือแก่ภิกษุอื่น, ใช้สําหรับอาบัติที่แสดง แล้วพ้นได้ คือ ถุลลัจจัย ปาจิตตีย์ ปาฏิเทสนียะ ทุกกฏ และทุพภาสิต ในอุโบสถขันธกะ (วินย.4/186/245) มี วิธีแสดงอาบัติที่ตรัสสอนไว้ ตามเรื่องว่า ภิกษุรูปหนึ่งต้องอาบัติในวันอุโบสถ เธอคิดว่า พระผู้มีพระภาคทรงบัญญัติ ไว้ว่า ภิกษุมีอาบัติติดตัว ไม่พึงทํา อุโบสถ เราต้องอาบัติแล้ว จะพึงปฏิบัติ อย่างไร จึงบอกเรื่องนั้นแก่ภิกษุทั้งหลาย ซึ่งได้กราบทูลแด่พระผู้มีพระภาค พระ องค์รับสั่งว่า ภิกษุนั้นพึงเข้าไปหาภิกษุ รูปหนึ่ง ห่มผ้าอุตราสงค์เฉวียงบ่า นั่ง กระโหย่ง ประคองอัญชลี แล้วกล่าวว่า… ถ้อยคําตามพระบาลีนี้ เมื่อนํามาใช้ มีการเติมคําอาลปนะเข้าไปให้ครบ ดังนี้
ผู้แสดง: อหํ อาวุโส อิตฺถนฺนามํ อาปตฺตึ อาปนฺโน ตํ ปฏิเทเสมิ. (แน่ะเธอ ผม ต้องอาบัติชื่อนี้ ผมแสดงอาบัตินั้น)
ผู้รับ: ปสฺสถ ภนฺเต? (ท่านมองเห็นหรือครับ)
ผู้แสดง: อาม อาวุโส ปสฺสามิ. (ครับ ผมเห็น)
ผู้รับ: อายตึ ภนฺเต สํวเรยฺยาถ. (ท่านพึง สํารวมต่อไป เถิดครับ) [คําว่า “ อิตฺถนฺนามํ” พึงเปลี่ยนไป ตามชื่ออาบัติที่ต้อง เช่นเป็น “ปาจิตฺติยํ” “ทุกฺกฏํ” เป็นต้น และเปลี่ยนใช้ “อาวุโส” “ภนฺเต” ไปตามที่เป็นผู้แก่หรืออ่อน] ในกรณีที่ยังสงสัยว่าตนได้ต้อง อาบัติ ก็พึงปฏิบัติคล้ายอย่างนี้ด้วย แต่ ผู้แสดงกล่าวฝ่ายเดียว ดังนี้
ผู้แสดง: อหํ อาวุโส อิตฺถนฺนามาย อาปตฺติยา เวมติโก, ยทา นิพฺเพมติโก ภวิสฺสามิ, ตทา ตํ อาปตฺตึ ปฏิกริสฺสามิ. (แน่ะเธอ ผมมีความสงสัยในอาบัติชื่อนี้ จักหมด สงสัยเมื่อใด จักทําคืนอาบัตินั้นเมื่อนั้น) เมื่อปฏิบัติอย่างนี้แล้ว ก็ทําอุโบสถได้ อย่างไรก็ดี ตามที่ปฏิบัติกันมากใน บัดนี้ แสดงอาบัติตามแบบ ดังนี้
ก) ผู้แสดงมีพรรษาอ่อนกว่า
ผู้แสดง: สพฺพา ตา อาปตฺติโย อาโรเจมิ. (3 หน) สพฺพา ครุลหุกา อาปตฺติโย อาโรเจมิ. (3 หน) อหํ ภนฺเต สมฺพหุลา นานาวตฺถุกาโย อาปตฺติโย อาปชฺชึ ตา ตุมฺห มูเล ปฏิเทเสมิ.
ผู้รับ: ปสฺสสิ อาวุโส ตา อาปตฺติโย.
ผู้แสดง: อุกาส อาม ภนฺเต ปสฺสามิ.
ผู้รับ: อายตึ อาวุโส สํวเรยฺยาสิ.
ผู้แสดง: สาธุ สุฏฺฐุ ภนฺเต สํวริสฺสามิ. ทุติยฺมปิ สาธุ สุฏฺฐุ ภนฺเต สํวริสฺสามิ.ตติยมฺปิ สาธุ สุฏฺฐุ ภนฺเต สํวริสฺสามิ. น ปุเนวํ กริสฺสามิ. น ปุเนวํ ภาสิสฺสามิ. น ปุเนวํ จินฺตยิสฺสามิ.
ข) ผู้แสดงมีพรรษาแก่กว่า
ผู้แสดง: สพฺพา ตา อาปตฺติโย อาโรเจมิ. (3 หน) สพฺพา ครุลหุกา อาปตฺติโย อาโรเจมิ. (3 หน) อหํ อาวุโส สมฺพหุลา นานาวตฺถุกาโย อาปตฺติโย อาปชฺชึ ตา ตุมฺห มูเล ปฏิเทเสมิ.
ผู้รับ: อุกาส ปสฺสถ ภนฺเต ตา อาปตฺติโย.
ผู้แสดง: อาม อาวุโส ปสฺสามิ.
ผู้รับ: อายตึ ภนฺเต สํวเรยฺยาถ.
ผู้แสดง: สาธุ สุฏฺฐุ อาวุโส สํวริสฺสามิ. ทุติยฺมปิ สาธุ สุฏฺฐุ อาวุโส สํวริสฺสามิ. ตติยมฺปิ สาธุ สุฏฺฐุ อาวุโส สํวริสฺสามิ. น ปุเนวํ กริสฺสามิ. น ปุเนวํ ภาสิสฺสามิ. น ปุเนวํ จินฺตยิสฺสามิ.
ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์ พิมพ์ครั้งที่ 31
ผู้เรียบเรียง: สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
เผยแพร่ต้นฉบับโดยวัดญาณเวศกวัน · จัดเก็บให้อ่านบน namoname.com เป็นธรรมทาน
ข้อความต้นฉบับ ไม่ใช่คำอธิบายจาก AI การพบคำนี้ไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ
ตรวจเทียบกับเว็บไซต์ต้นฉบับ