ทุกข์
1. สภาพที่ทนอยู่ได้ยาก, สภาพที่คงทนอยู่ไม่ได้ เพราะถูกบีบคั้นด้วยความเกิดขึ้นและความดับสลายเนื่องจากต้องเป็นไปตามเหตุปัจจัยที่ไม่ขึ้นต่อตัวมันเอง (ได้แก่ สังขารทุกข์, ข้อ ๒ ในไตร ลักษณ์) 2. อาการแห่งทุกข์ที่ปรากฏขึ้น หรืออาจปรากฏขึ้นได้แก่คน (ได้ในคําว่า ทุกขสัจจะ หรือ ทุกขอริยสัจจ์ ซึ่งเป็นข้อ ที่ ๑ ในอริยสัจจ์ ๔) 3. สภาพที่ทนได้ยาก, ความรู้สึกไม่สบาย ได้แก่ ทุกขเวทนา, ถ้ามาคู่กับโทมนัส ( ใน เวทนา ๕) ทุกข์หมายถึงความไม่สบาย กายคือทุกข์กาย (โทมนัสคือไม่สบายใจ) แต่ถ้ามาลําพัง (ในเวทนา ๓) ทุกข์ หมาย ถึงความไม่สบายกายไม่สบายใจ คือทั้ง ทุกข์กายและทุกข์ใจ
ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์ พิมพ์ครั้งที่ 31
ผู้เรียบเรียง: สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต)
เผยแพร่ต้นฉบับโดยวัดญาณเวศกวัน · จัดเก็บให้อ่านบน namoname.com เป็นธรรมทาน
ข้อความต้นฉบับ ไม่ใช่คำอธิบายจาก AI การพบคำนี้ไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ
ตรวจเทียบกับเว็บไซต์ต้นฉบับ