นะโมตั้งชื่อ
Namo Name
← ค้นพจนานุกรม

จ

ข้อความจากต้นฉบับ

ข้อความและความหมายตามบริบทในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกา

บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ

หน้าหนังสือ 41 · หน้า PDF 74

๑๐๗. ภเย โกเธ ปสํสายํ ตุริเต โกตูหเล’จฺฉเร หาเส โสเก ปสาเท จ กเร อาเมฑิตํ พุโธ. ๑๐๗. พุโธ บัณฑิต กเร พึงกระทำ อาเมฑิตํ ซึ่งอาเมฑิตะ ภเย ในเวลากลัว โกเธ ในเวลาโกรธ ปสํสายํ ในเวลายกย่องสรรเสริญ ตุริเต ในเวลาเร่งรีบ โกตูหเล ในเวลาโกลาหล อจฺฉเร ในเวลาอัศจรรย์ หาเส ในเวลาดีใจ โสเก ในเวลาเสียใจ ปสาเท และในเวลาเลื่อมใส จ และในเวลา อื่นๆบ้าง [ด้วย จ ศัพท์นี้ รวบรวมเอา ครหายํ ในเวลาติเตียน สมฺมาเน และใน เวลาบูชา]

อ่านข้อความทั้งหน้า →

บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ

หน้าหนังสือ 478 · หน้า PDF 511

๑๑๒๑. เสยฺยา เสนาสเน เสเน จุนฺทภณฺฑมฺหิ จ’พฺภโม วตฺถาทิโลมํ’สุ กเร นิปาโต ปตเน’พฺยเย. ๑๑๒๑. เสยฺยา เสยฺยา ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ เสนาสเน ในเสนาสนะคือที่อยู่อาศัย เสเน ในการนอน ภโม ภม ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ จุนฺทภณฺฑมฺหิ จ ในเครื่องกลึงและวกกลับ [จ ศัพท์รวมเอาอรรถ “ถนฺติ” การวกไปกลับ] อํสุ อํสุ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ วตฺถาทิโลเม ในขนแห่งผ้า เป็นต้น กเร ในรัศมี นิปาโต นิปาต ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ปตเน ในการตก อพฺยเย ในอพฺยย ศัพท์ จำพวกนิบาต

อ่านข้อความทั้งหน้า →

บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ

หน้าหนังสือ 479 · หน้า PDF 512

สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : ปาทาเนกัตถวรรค 479 ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ สาขายํ ในค่าคบ ถมฺเภ ในโพลงหญ้า สตฺตุ สตฺตุ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ขชฺชนฺตเร ในข้าวตู(ข้าวสัตตุ) ทิเส ในศัตรู สามิโก สามิก ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ปติ’ยิเรสุ ในสามีและเจ้านาย(ผู้บังคับบัญชา) ปฏฺฐานํ ปฏฺฐาน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ คติเหตุสุ จ ในการไป, เหตุและการจำแนก [จ ศัพท์รวมเอา อรรถการจำแนก]

อ่านข้อความทั้งหน้า →

บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ

หน้าหนังสือ 480 · หน้า PDF 513

480 อภิธานัปปทีปิกา ๑๑๒๔. ปหาโร ปหาร ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ โปถเน ในการโบยตี ยาเม ในโมงยาม สรโท สรท ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ หายโนตูสุ ในปีและฤดูสรทะ ตุมฺโพ ตุมฺพ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ กุณฺฑิกาย ในคนโท อาฬฺหเก ใน ๑ อาฬหกะ(๔ แล่ง) ปลาโป ปลาป ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป ภุสมฺหิ จ ในแกลบและ การพูดเพ้อเจ้อ [ใช้เป็น ปลาป หรือ ปลาล ก็ได้, จ ศัพท์รวมเอาอรรถการพูด เพ้อเจ้อ]

อ่านข้อความทั้งหน้า →

บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ

หน้าหนังสือ 481 · หน้า PDF 514

๑๑๒๖. ยุตฺย’ฏฺฏาล’ฏฺฏิเตสฺว’ฏฺโฏ กีฬายํ กานเน ทโว อุปฺปตฺติยํ โจ’ปฺปตนํ อุยฺยานํ คมเน วเน. ๑๑๒๖. อฏฺโฏ อฏฺฏ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ ยุตฺยฏฺฏาลฏฺฏิเตสุ (ยุตฺติอฏฺฏาล-อฏฺฏิเตสุ) ในคดี หอรบและ การร้องครวญคราง ทโว ทว ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ กีฬายํ ในการเล่น กานเน ในป่า อุปฺปตนํ อุปฺปตน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป อุปฺปตฺติยํ จ ในการเกิด และการเหาะและการกระโดด [จ ศัพท์รวมเอา การเหาะและการกระโดด]

อ่านข้อความทั้งหน้า →

บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ

หน้าหนังสือ 486 · หน้า PDF 519

486 อภิธานัปปทีปิกา [จ ศัพท์ ที่เป็นอฏฺฐานปฺปยุตฺต รวมเอาอรรถว่า วัตถุอันถูกรวมเข้าด้วยกัน] ขาโร ขาร ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ อูเส ในดินเค็ม ภสฺมนิ ในขี้เถ้า

อ่านข้อความทั้งหน้า →

บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ

หน้าหนังสือ 510 · หน้า PDF 543

๑๑๘๗. สมุจฺจเย สมาหาเร นฺวาจเย เจ’ตรีตเร ปทปูรณมตฺเต จ จสทฺโท อวธารเณ. ๑๑๘๗. จสทฺโท จ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (อิจฺเจเตสุ อตฺเถสุ) ในอรรถทั้งหลายเหล่านี้ คือ สมุจฺจเย ในการรวบรวม สมาหาเร ในการประมูล อนฺวาจเย ในการรวมสงเคราะห์ อิตรีตเร ในอิตรีตรทวันทสมาส ปทปูรณมตฺเต ในความเป็นปทปูรณะศัพท์เท่านั้น อวธารเณ ในอรรถอวธารณะ(การห้าม)

อ่านข้อความทั้งหน้า →

อ้างอิงต้นฉบับ

อภิธานัปปทีปิกา · พระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙

หน้าหนังสือ 41 · หน้า PDF 74

หน้าหนังสือ 478 · หน้า PDF 511

หน้าหนังสือ 479 · หน้า PDF 512

หน้าหนังสือ 480 · หน้า PDF 513

หน้าหนังสือ 481 · หน้า PDF 514

หน้าหนังสือ 486 · หน้า PDF 519

หน้าหนังสือ 510 · หน้า PDF 543

คำอธิบายและบริบทอ้างอิงจากหนังสือ ไม่ใช่ข้อความที่ AI สร้างขึ้น การพบหัวคำไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ