อทฺธ
ข้อความจากต้นฉบับข้อความและความหมายตามบริบทในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกา
ครึ่ง, กึ่ง, ส่วน
ครึ่ง, กึ่ง, ส่วน ๕ : อฑฺฒ, อทฺธ, อุปฑฺฒ, ขณฺฑ, สกล
(ขณฺฑสกลา)
ทาง
ทาง ๑๑ : มคฺค, ปนฺถ, ปถ, อทฺธ, อญฺชส, วฏุม(วฏม), ปชฺช(ปชฺชา),
อยน, ปทวี, วตฺตนี, ปทฺธติ (ปทฺธติ)
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
๕๔. อทฺธํ วุตฺตํ สเม ภาเค ปสาโท ตุ ปสนฺนตา
โกมุที จนฺทิกา ชุณฺหา กนฺติ โสภา ชุติจฺฉวิ.
๕๔. อทฺธํ อทฺธ ศัพท์นปุงสกลิงค์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิตทั้งหลาย
วุตฺตํ กล่าวแล้ว สเม ภาเค ในส่วนที่เสมอกัน
ความแจ่มใส ๒ : ปสาท, ปสนฺนตา
แสงจันทร์ ๓ : โกมุที, จนฺทิกา, ชุณฺหา
ความงาม ๔ : กนฺติ, โสภา, ชุติ, ฉวิ
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 412 · หน้า PDF 445
๙๙๕. ภูขนฺตีสุ ขมา โยเคฺย หิเต สกฺเก96 ขโม ติสุ
อทฺโธ ภาเค ปเถ กาเล เอกํเส’ทฺโธ’พฺยยํ ภเว
อโถ กรีสํ วจฺจสฺมึ วุจฺจเต จตุรมฺพเณ.
๙๙๕. ขมา ขมา ศัพท์ อิตถีลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ ภูขนฺตีสุ ในแผ่นดินและความอดทน โยเคฺย
ในความสมควร
ตีสุ ขโม ขมศัพท์ ในลิงค์ทั้ง ๓ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ หิเต ในความเกื้อกูล สกฺเก ในความสามารถ
อทฺโธ อทฺธ ศัพท์ (ภเว) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง
(อิติ) คือ ภาเค ในส่วนครึ่ง ปเถ ในหนทาง กาเล ในกาลเวลา
อพฺยยํ อทฺธา อทฺธา ศัพท์ ที่เป็นนิบาต (ภเว) ย่อมเป็นไป เอกํเส
ในความแน่แท้(แน่นอน)
กรีสํ กรีส ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต วุจฺจเต ย่อมกล่าว
(ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ วจฺจสฺมึ ในอุจฺจาระ จตุรมฺพเณ
ใน ๔ อัมพณะ(๔ ขารี)
อ้างอิงต้นฉบับ
อภิธานัปปทีปิกา · พระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙
หน้าหนังสือ 412 · หน้า PDF 445
คำอธิบายและบริบทอ้างอิงจากหนังสือ ไม่ใช่ข้อความที่ AI สร้างขึ้น การพบหัวคำไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ