เกสร
ข้อความจากต้นฉบับข้อความและความหมายตามบริบทในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกา
ต้นบุนนาค(ต้นกระทิง)
หน้าหนังสือ 229 · หน้า PDF 262
ต้นบุนนาค(ต้นกระทิง) ๒ : ปุนฺนาค, เกสร
ต้นพิกุล
หน้าหนังสือ 235 · หน้า PDF 268
ต้นพิกุล ๒ : วกุล(พกุล), เกสร
เกษรดอกบัว
หน้าหนังสือ 276 · หน้า PDF 309
เกษรดอกบัว ๒ : กิญฺชกฺข, เกสร
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 276 · หน้า PDF 309
๖๘๖. ปุณฺฑรีกํ สิตํรตฺตํ โกกนทํ โกกาสโก
กิญฺชกฺโข เกสโร’นิตฺถี ทณฺโฑ ตุ นาล’มุจฺจเต.
๖๘๖. สิตํ บัวขาว ปุณฺฑรีกํ ชื่อว่า ปุณฺฑรีก
รตฺตํ บัวแดง โกกนทํ ชื่อว่า โกกนท โกกาสโก ชื่อว่า โกกาสก
(บัวแดง ๒ : โกกนท, โกกาสก)
เกษรดอกบัว ๒ : กิญฺชกฺข, เกสร; (เกสโร) เกสร ศัพท์ อนิตฺถี
เป็นปุงลิงค์และนปุงสกลิงค์
ทณฺโฑ ก้านบัว (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต อุจฺจเต ย่อมเรียก นาลํ
(อิติ) ว่า นาล(นาละก้านบัว)
[ในคัมภีร์อัฏฐกถาวินิจฉัยไว้ว่า บัวที่มีกลีบดอกไม่ถึงร้อยหรือบัวแดง
ชื่อว่า ปุณฑรีกะ บัวที่มีกลีบดอก ๑๐๐ หรือบัวขาว ชื่อว่า ปทุมะ ดังมีปรากฏ
อยู่ในสามัญญผลสูตรอรรถกถาดังนี้ว่า “เอตฺถ จ เสตรตฺตนีเลสุ ยํกิญฺจิ
อุปฺปลเมว, อูนสตปตฺตํ ปุณฺฑรีกํ, สตปตฺตํ ปทุมํ, ปตฺตนิยมํ วา วินาปิ เสตํ
ปทุมํ, รตฺตํ ปณฺฑรีกนฺติ อยเมตฺถ วินิจฺฉโย” และในติกนิปาต องฺคุตฺตร-
อฏฺฐกถา ว่า “ปทุมนฺติ ปณฺฑุปทุมํ, ปุณฺฑรีกนฺติ รตฺตปทุมํ” สำหรับในคาถา
นี้พึงทราบว่าท่านให้ความหมายตามคัมภีร์อภิธานของสันสกฤตจึงแปลกต่างไป
จากอัฏฐกถา]
อ้างอิงต้นฉบับ
อภิธานัปปทีปิกา · พระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙
หน้าหนังสือ 229 · หน้า PDF 262
หน้าหนังสือ 235 · หน้า PDF 268
หน้าหนังสือ 276 · หน้า PDF 309
คำอธิบายและบริบทอ้างอิงจากหนังสือ ไม่ใช่ข้อความที่ AI สร้างขึ้น การพบหัวคำไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ