มนฺท
ข้อความจากต้นฉบับข้อความและความหมายตามบริบทในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกา
คนเกียจคร้าน
หน้าหนังสือ 208 · หน้า PDF 241
คนเกียจคร้าน ๒ : มนฺท, อลส
ผู้โง่, ผู้เขลา
หน้าหนังสือ 289 · หน้า PDF 322
ผู้โง่, ผู้เขลา ๗ : พาล, ทตฺตุ, ชฬ, มูฬฺห, มนฺท, อวิญฺญู, พาลิส
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
๑๓๗. อุจฺจตเร รเว ตาโร ‘ถ’าพฺยตฺเต มธุเร กโล
คมฺภีเร ตุ รเว มนฺโท ตารา’ที ตีสฺวโถ กเล
กากลี สุขุเม วุตฺโต กฺริยาทิสมตา ลโย.
๑๓๗. ตาโร ตารศัพท์ (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป รเว ในเสียง
อุจฺจตเร อันสูงแหลม, อถ นอกจากนั้น กโล กลศัพท์ (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป
มธุเร ในเสียงหวาน อพฺยตฺเต อันไม่ชัดเจน มนฺโท มนฺท ศัพท์ (วตฺตติ)
ย่อมเป็นไป คมฺภีเร ในเสียงอันลุ่มลึก, ตาราที ศัพท์ทั้งหลายคือ ตาร กล และ
มนฺท ศัพท์ (วตฺตนฺติ) ย่อมเป็นไป ตีสุ (ลิงฺเคสุ) ในลิงค์ทั้งหลาย ๓ ลิงค์,
กากลี กากลี ศัพท์ (ปณฺฑิเตน) อันบัณฑิต วุตฺโต กล่าวแล้ว กเล ในเสียงที่
ไม่ชัด สุขุเม อันสุขุม[แผ่วเบา], กฺริยาทิสมตา ภาวะความเสมอกันแห่งกิริยามี
การร้องเพลงและการบรรเลง เป็นต้น ลโย ชื่อว่า ลยะ[จังหวะ]
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 362 · หน้า PDF 395
๘๙๒. มนฺโท ภาคฺยวิหีเน จา’ป ปเก มูฬฺหา’ปฏูสฺว’ปิ
วุทฺธิยุตฺเต สมุนฺนทฺเธ อุปฺปนฺเน อุสฺสิตํ ภเว.
๘๙๒. มนฺโท มนฺท ศัพท์ (ภเว) ย่อมเป็นไป (จตูสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๔ อย่าง (อิติ) คือ ภาคฺยวิหีเน ในบุคคลผู้เสื่อมจากโชค อปฺปเก
ในความมีน้อย มูฬฺห’าปฏูสุ ในผู้หลงและผู้ไม่ฉลาด
อุสฺสิตํ อุสฺสิต ศัพท์ (ภเว) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓
อย่าง (อิติ) คือ วุทฺธิยุตฺเต ในการประกอบด้วยความเจริญ สมุนฺนทฺเธ
ในมานะเย่อหยิ่ง อุปฺปนฺเน ในการเกิดขึ้น
อ้างอิงต้นฉบับ
อภิธานัปปทีปิกา · พระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙
หน้าหนังสือ 208 · หน้า PDF 241
หน้าหนังสือ 289 · หน้า PDF 322
หน้าหนังสือ 362 · หน้า PDF 395
คำอธิบายและบริบทอ้างอิงจากหนังสือ ไม่ใช่ข้อความที่ AI สร้างขึ้น การพบหัวคำไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ