มตฺตา
ข้อความจากต้นฉบับข้อความและความหมายตามบริบทในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกา
เล็ก, น้อย,
หน้าหนังสือ 284 · หน้า PDF 317
เล็ก, น้อย, ๑๓ : ปริตฺต, สุขุม, ขุทฺท, โถก, อปฺป, กิส, ตนุ, จุลฺล,
มตฺตา, เลส, ลว, อณุ, กณ (มตฺตา)
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 284 · หน้า PDF 317
284 อภิธานัปปทีปิกา
๗๐๔. ปโรสตาที เต เยสํ ปรํ มตฺตํ สตาทิโต
ปริตฺตํ สุขุมํ ขุทฺทํ โถก’มปฺปํ กิสํ ตนุ.
๗๐๕. จุลฺลํ มตฺเต’ตฺถิยํ เลส ลวา’ณูหิ กโณ ปุเม
สมีปํ นิกฏา’สนฺโน ปกฏฺฐา’ภฺยาสสนฺติกํ.
๗๐๖. อวิทูรญฺจ สามนฺตํ สนฺนิกฏฺฐ’มุปนฺติกํ
สกาสํ อนฺติกํ ญตฺตํ ทูรํ ตุ วิปฺปกฏฺฐกํ.
๗๐๔.- ๗๐๖. มตฺตํ จำนวน เยสํ แห่งทัพพวัตถุทั้งหลายเหล่าใด ปรํ
ที่มากกว่า สตาทิโต จากสตะ(๑๐๐) เป็นต้น เต ทัพพวัตถุทั้งหลายเหล่านั้น
ปโรสตาที ชื่อว่า ปโรสต(๑๐๐ กว่า) เป็นต้น [อาทิศัพท์รวมเอา ปโรปณฺณาส
๕๐ กว่า, ปโรสหสฺส ๑,๐๐๐ กว่า เป็นต้น]
เล็ก, น้อย, ๑๓ : ปริตฺต, สุขุม, ขุทฺท, โถก, อปฺป, กิส, ตนุ, จุลฺล,
มตฺตา, เลส, ลว, อณุ, กณ (มตฺตา) มตฺตา ศัพท์ (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป อิตฺถิยํ
ในอิตถีลิงค์ กโณ กณ ศัพท์ เลสลวาณุหิ และ เลส ลวและอณุ ศัพท์
(วตฺตนฺติ) ย่อมเป็นไป ปุเม ในปุงลิงค์
ใกล้, ความใกล้ ๑๓ : สมีป, นิกฏ, อาสนฺน, อุปกฏฺฐ, อภฺยาส,
สนฺติก, อวิทูร, สามนฺต, สนฺนิกฏฺฐ, อุปนฺติก, สกาส, อนฺติก, ญตฺต
ไกล, ความไกล ๒ : ทูร, วิปฺปกฏฺฐ(วิปฺปกฏฺฐก)
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 355 · หน้า PDF 388
๘๗๘. ปมาณิ’สฺสริเย มตฺตา อกฺขราวยเว’ปฺปเก
สุตฺตํ ปาวจเน’ริฏฺเฐ ตนฺเต ตํ สุปิเต ติสุ.
๘๗๘. มตฺตา มตฺตา ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (จตูสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๔ อย่าง (อิติ) คือ ปมาณิสฺสริเย ในประมาณและความเป็นใหญ่
อกฺขราวยเว ในมาตรการ(ระยะการเปล่งอักษร) อปฺปเก ในความเล็กน้อย
สุตฺตํ สุตฺต ศัพท์ ที่เป็นนปุงสกลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ ปาวจเน ในพระพุทธพจน์ อริฏฺเฐ ในยาอริฏฐะ
(ยา ดองชนิดหนึ่งที่มีสิกลิ่นและรสเหมือนสุรา) ตนฺเต ในเส้นด้าย
ตํ สุตฺต ศัพท์ นั้น (วตฺตมานํ) ที่เป็นไป ตีสุ (ลิงฺเคสุ) ในลิงค์ทั้ง ๓
(สิยา) ย่อมเป็นไป สุปิเต ในบุคคลผู้หลับ
อ้างอิงต้นฉบับ
อภิธานัปปทีปิกา · พระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙
หน้าหนังสือ 284 · หน้า PDF 317
หน้าหนังสือ 355 · หน้า PDF 388
คำอธิบายและบริบทอ้างอิงจากหนังสือ ไม่ใช่ข้อความที่ AI สร้างขึ้น การพบหัวคำไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ