พาลิส
ข้อความจากต้นฉบับข้อความและความหมายตามบริบทในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกา
ผู้โง่, ผู้เขลา
หน้าหนังสือ 289 · หน้า PDF 322
ผู้โง่, ผู้เขลา ๗ : พาล, ทตฺตุ, ชฬ, มูฬฺห, มนฺท, อวิญฺญู, พาลิส
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 449 · หน้า PDF 482
๑๐๖๕. โคปุรํ ทฺวารมตฺเต’ปิ มนฺทิรํ นคเร ฆเร
วาจฺจลิงฺคา ปรมิ’โต พฺยตฺโต ตุ ปณฺฑิเต ผุเฏ.
๑๐๖๕. โคปุรํ โคปุร ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ทฺวารมตฺเตปิ แม้ในประตูทั่วไปก็ได้ [อปิศัพท์รวม
เอาอรรถ ว่า ซุ้มประตู ดูปุรวรรค คาถาที่ ๒๐๔]
มนฺทิรํ มนฺทิร ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ นคเร ในเมือง ฆเร ในบ้าน
อิโต ปรํ คำต่อแต่นี้ไป [ตั้งแต่ พฺยตฺต ศัพท์ ถึง พาลิส ศัพท์]
วาจฺจลิงฺคิกา เป็นศัพท์ที่มีลิงค์เหมือนกับลิงค์ของวาจจะ(คือเป็นได้ทั้ง ๓ ลิงค์)
พฺยตฺโต พยฺตต ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ ปณฺฑิเต ในบัณฑิต ผุเฏ ในการปรากฏ
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 456 · หน้า PDF 489
๑๐๗๘. ทิฏฺโฐ’ริมฺหิ’กฺขิเต ทิฏฺโฐ มูฬฺเห โปเต จ พาลิโส
นินฺทายํ เขปเน เขโป นิยโม นิจฺฉเย วเต.
๑๐๗๘. ทิฏฺโฐ ทิฏฺฐ ศัพท์ ปุงลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป อริมฺหิ
ในศัตรู
ทิฏฺฐํ ทิฏฺฐ ศัพท์ นปุงสกลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป อิกฺขิเต ในสิ่งที่ถูก
เห็น
พาลิโส พาลิส ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ มูฬฺเห ในคนโง่ โปเต ในเด็ก
เขโป เขป ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง
(อิติ) คือ นินฺทายํ ในการติเตียน เขปเน ในการทิ้ง
นิยโม นิยม ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ นิจฺฉเย ในการตัดสิน วเต ในข้อวัตรปฏิบัติที่ถูกกำหนดไว้
แน่นอน
อ้างอิงต้นฉบับ
อภิธานัปปทีปิกา · พระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙
หน้าหนังสือ 289 · หน้า PDF 322
หน้าหนังสือ 449 · หน้า PDF 482
หน้าหนังสือ 456 · หน้า PDF 489
คำอธิบายและบริบทอ้างอิงจากหนังสือ ไม่ใช่ข้อความที่ AI สร้างขึ้น การพบหัวคำไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ