ผรุส
ข้อความจากต้นฉบับข้อความและความหมายตามบริบทในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกา
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
๑๒๕. ผรุสํ นิฏฺฐุรํ วากฺยํ มนุญฺญํ หทยงฺคมํ
สํกุลํ ตุ กิลิฏฺฐญฺจ ปุพฺพาปรวิโรธินิ.
๑๒๕. วากฺยํ คำพูด นิฏฺฐุรํ อันหยาบคาย ผรุสํ ชื่อว่าผรุสะ[คำ
หยาบคาย] มนุญฺญํ คำพูดอันยังใจให้ยินดี หทยงฺคมํ ชื่อว่า หทยังคมะ[คำพูด
จับใจ พูดดี พูดเพราะ] สํกุลํ สํกุล ศัพท์ กิลิฏฺฐํ และกิลิฏฐ ศัพท์ (วตฺตนฺติ )
ย่อมเป็นไป ปุพฺพาปรวิโรธินิ ในคำพูดที่ขัดแย้งระหว่างข้างหน้าและข้างหลัง
[คำขัดแย้งกันเอง]28
๑๒๖. สมุทายตฺถรหิตํ อพทฺธมิติ กิตฺติตํ
วาหตํ ตุ มุสาตฺถกํ29 ผรุสาที ติลิงฺคิกา.
๑๒๖. สมุทายตฺถรหิตํ คำพูดที่ไม่สามารถจับใจความได้
(ปณฺฑิเตน) อันบัณฑิต กิตฺติตํ กล่าวแล้ว อพทฺธํ อิติ ว่า อพัทธะ[คำพูดที่ไม่
ประติดประต่อกัน] มุสาตฺถกํ คำพูดที่มีใจความผิดพลาดอย่างมหันต์ อาหตํ
ชื่อว่า อาหตะ ผรุสาที (สทฺทา) ศัพท์ทั้งหลายมี ผรุส ศัพท์ เป็นต้น ติลิงฺคิกา
เป็นศัพท์ที่เป็นไปใน ๓ ลิงค์
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 397 · หน้า PDF 430
สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : อัทธาเนกัตถวรรค 397
๙๖๒. ลูเข นิฏฺฐุรวาจายํ ผรุสํ วาจฺจลิงฺคิกํ
ปวาโห ตฺว’มฺพุเวเค จ สนฺทิสฺสติ ปวตฺติยํ.
๙๖๒. ผรุสํ ผรุส ศัพท์ (สนฺทิสฺสติ) ย่อมปรากฏ (ทฺวีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ลูเข ในความหยาบ นิฏฺฐึรวาจายํ ในคำพูด
หยาบคาย (ตํ) ผรุส ศัพท์ นั้น วาจฺจลิงฺคิกํ เป็นวาจจลิงค์
ปวาโห ปวาห ศัพท์ สนฺทิสฺสติ ย่อมปรากฏ (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ อมฺพุเวเค ในกระแสน้ำ ปวตฺติยํ ในความเป็นไปไม่ขาดสาย
อ้างอิงต้นฉบับ
อภิธานัปปทีปิกา · พระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙
หน้าหนังสือ 397 · หน้า PDF 430
คำอธิบายและบริบทอ้างอิงจากหนังสือ ไม่ใช่ข้อความที่ AI สร้างขึ้น การพบหัวคำไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ