นาม
ข้อความจากต้นฉบับข้อความและความหมายตามบริบทในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกา
นาม, ชื่อ
๑๑๔. นาม, ชื่อ ๙ : สญฺญา, อาขฺยา, อวหา, สมญฺญา, อภิธาน,
นาม, อวฺหย, นามเธยฺย, อธิวจน
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 473 · หน้า PDF 506
สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : ปาทาเนกัตถวรรค 473
(อิติ) คือ เปเต ในผู้ตาย ญาเต ในสิ่งที่ถูกรู้ (โส) มต ศัพท์ นั้น (วตฺตติ)
ย่อมเป็นไป ตีสุ (ลิงฺเคสุ) ในลิงค์ทั้ง ๓
มาโส มาส ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ อปรณฺณกาเลสุ ในถั่วราชมาสและเดือน
นคฺโค นคฺค ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป อเจลเกปิ ในชีเปลือยและผู้ที่
ไม่นุ่งผ้าทั่วไป [อปิศัพท์รวมเอาอรรถว่า ผู้ที่ไม่นุ่งผ้าทั่วไป]
๑๑๑๑. โทเส ฆาเต จ ปฏิโฆ มิคาโท ฉคเล ปสุ
อรูเป จา’วฺหเย นามํ ทโร ทรถภีติสุ.
๑๑๑๑. ปฏิโฆ ปฏิฆ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ โทเส ในความโกรธ ฆาเต ในการทำร้าย
ปสุ ปสุ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง
(อิติ) คือ มิคาโท ในสัตว์สี่เท้ามีกวาง เป็นต้น ฉคเล ในแพะ
นามํ นาม ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ อรูเป ในนามธรรม อวฺหเย ในชื่อ
ทโร ทร ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง
(อิติ) คือ ทรถภีติสุ ในความกระวนกระวายและความกลัว
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 512 · หน้า PDF 545
๑๑๙๑. ปสํสาครหาสญฺญา- สีการาโท’ปิ นาม’ถ
นิจฺฉเย จา’นุมานสฺมึ สิยา นูน วิตกฺกเน.
๑๑๙๑. นาม นามศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (อิจฺเจเตสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถทั้งหลายเหล่านี้ คือ ปสํสาครหาสญฺญาสีการาโท ในการสรรเสริญ
การติเตียน ชื่อและการรับรอง เป็นต้น
นูน นูน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (อิจฺเจเตสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถทั้งหลายเหล่านี้ คือ นิจฺฉเย ในความแน่นอน อนุมานสฺมึ ในการ
ไตร่ตรอง วิตกฺกเน และในความคิด
อ้างอิงต้นฉบับ
อภิธานัปปทีปิกา · พระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙
หน้าหนังสือ 473 · หน้า PDF 506
หน้าหนังสือ 512 · หน้า PDF 545
คำอธิบายและบริบทอ้างอิงจากหนังสือ ไม่ใช่ข้อความที่ AI สร้างขึ้น การพบหัวคำไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ