ธมฺม
ข้อความจากต้นฉบับข้อความและความหมายตามบริบทในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกา
บุญ, กุศล, ความดี
๘๕-๘๖. บุญ, กุศล, ความดี ๖ : กุสล, สุกต, สุกฺก, ปุญฺญ,
ธมฺม, สุจริต
(ธมฺมํ)
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
34 อภิธานัปปทีปิกา
๘๕. กุสลํ สุกตํ สุกฺกํ ปุญฺญํ ธมฺม’มนิตฺถิยํ
สุจริต มโถ ทิฏฺฐ- ธมฺมิกํ อิหโลกิกํ.
๘๖. สนฺทิฏฺฐิก’มโถ ปาร- โลกิกํ สมฺปรายิกํ
ตกฺกาลํ ตุ ตทาตฺวํ โจ- ตฺตรกาโล ตุ อายติ.
๘๕-๘๖. บุญ, กุศล, ความดี ๖ : กุสล, สุกต, สุกฺก, ปุญฺญ,
ธมฺม, สุจริต
(ธมฺมํ) ธมฺม ศัพท์ (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป อนิตฺถิยํ ในปุงลิงค์และ
นปุงสกลิงค์
ประโยชน์ในโลกนี้ ๓ : ทิฏฺฐธมฺมิก, อิหโลกิก, สนฺทิฏฺฐิก
ประโยชน์ในโลกหน้า ๒ : ปรโลกิก, สมฺปรายิก
ในขณะนั้น, เวลานั้น ๒ : ตกฺกาล, ตทาตฺว
ในกาลข้างหน้า, ในกาลต่อไป ๒ : อุตฺตรกาล, อายติ
บริบทและคำอธิบายจากต้นฉบับ
หน้าหนังสือ 314 · หน้า PDF 347
314 อภิธานัปปทีปิกา
๗๘๔. ธมฺโม ธมฺม ศัพท์ สิยา ย่อมเป็นไป (พหูสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
ทั้งหลายจำนวนมาก (อิติ) คือ สภาเว ในสภาวะ ปริยตฺติปญฺญาญาเยสุ
ในพระปริยัติ ปัญญาและความสมเหตุสมผล สจฺจปฺปกตีสุ ในสัจจะและปกติ
ปุญฺเญ ในบุญ เญยฺเย ในเญยยธรรม ๕ อย่าง(คือ สังขาร วิการ ลักษณะ
นิพพาน และบัญญัติ) คุณาจารสมาธิสูปิ ในคุณ, ความประพฤติและสมาธิ
นิสฺสตฺตตาปตฺตีสุ ในสภาวะซึ่งไร้บุคคลตัวตนเราเขาและอาบัติ การณาโท
ในเหตุ เป็นต้น (สีลขนฺธวคฺค, อฏฺกถา, มูลปณฺณาส อฏฺกถา, มูปริยายสุตฺต อฏฺกถา
เป็นต้น)
อ้างอิงต้นฉบับ
อภิธานัปปทีปิกา · พระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙
หน้าหนังสือ 314 · หน้า PDF 347
คำอธิบายและบริบทอ้างอิงจากหนังสือ ไม่ใช่ข้อความที่ AI สร้างขึ้น การพบหัวคำไม่ยืนยันความหมายของชื่อประสมทั้งชื่อ