นะโมตั้งชื่อ
Namo Name

← ค้นพจนานุกรมศัพท์อภิธานัปปทีปิกา

อภิธานัปปทีปิกา

ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 90 จาก 557 หน้า

ดูภาพหน้าหนังสือ (PDF) ↗

สัคคกัณฑ์ 57 อันมีหนังหุ้ม ๒ ด้าน วิตตํ ชื่อว่า วิตตะ[กลองที่หุ้มด้วยหนัง ๒ หน้า] ตูริยํ ดนตรี ปณวาทิกํ มีกลองบัณเฑาะว์ เป็นต้น สพฺพวินทฺธํ อันหุ้มด้วยหนังทั้งหมด อาตตวิตตํ ชื่อว่า อาตตวิตตะ[กลองหุ้มด้วยหนัง ทั้งหมด] ๑๔๒. สุสิรํ วํสสงฺขาทิ สมฺมตาลาทิกํ ฆนํ อาโตชฺชํ ตุ จ วาทิตฺตํ วาทิตํ วชฺชมุจฺจเต. ๑๔๒. วํสสงฺขาทิ ดุริยางค์มีปี่, ขลุ่ย, แตร, สังข์ เป็นต้น สุสิรํ ชื่อว่า สุสิระ[ดุริยางค์ที่ใช้เป่า] สมฺมตาลาทิกํ ดุริยางค์มี สัมมตาละ เป็นต้น ฆนํ ชื่อว่า ฆนะ[ดุริยางค์ที่ใช้ตีหรือเคาะ] ตํ (ตูริยํ) ดุริยางค์ ๕ อย่าง มีอาตตะ เป็นต้นนั้น (ปณฺฑิเตน) อันบัณฑิต อุจฺจเต ย่อมกล่าว อาโตชฺชํ ว่า อาโตชชะ วาทิตฺตํ ว่า วาทิตตะ วาทิตํ ว่า วาทิตะ วชฺชํ ว่า วัชชะ ๑๔๓. เภรี ทุนฺทุภิ วุตฺโต’ถ มุทิงฺโค มุรโชสฺส ตุ อาลิงฺค’งฺกฺโย’ทฺธกา เภทา ติณโว ตุ จ ฑิณฺฑิโม. ๑๔๓. กลองใหญ่ ๒ : เภรี, ทุนฺทุภิ, (ทุนฺทุภิ) ทุนฺทุภิ ศัพท์ (ปณฺฑิเตน) อันบัณฑิต วุตฺโต กล่าวแล้วว่าเป็นปุงลิงค์32 32 ในอมรโกษ ระบุว่า “เภรี ถี ทุนฺทุภิ ปุมา” เภรี ศัพท์ เป็นอิตถีลิงค์ ส่วนทุนทุภิ ศัพท์ เป็นปุงลิงค์, สำหรับใน อภิธานนัปปทีปิกา พึงทราบว่า เภรี เป็นปุงลิงค์โดยรูปเภทนัย[รูปันตรนัย] ก็ได้ หรือหากจะถือเอาโดย สาหจริย- นัย ในฐานะที่อยู่ใกล้กับทุนฺทุภิ ก็สามารถถือเอาโดยความเป็นปุงลิงค์ได้, ส่วนในฎีการะบุไว้ว่า ทั้งสองศัพท์เป็น ได้ทั้งปุงลิงค์และอิตถีลิงค์ จะอย่างไรก็ตาม ปรากฏว่าในพระไตรปิฎก และอัฎฐกถาทั้งหลาย ท่านกลับใช้ทุนฺทุภิ

รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI