นะโมตั้งชื่อ
Namo Name

← ค้นพจนานุกรมศัพท์อภิธานัปปทีปิกา

อภิธานัปปทีปิกา

ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 83 จาก 557 หน้า

ดูภาพหน้าหนังสือ (PDF) ↗

50 อภิธานัปปทีปิกา เป็นมา วาจิกํ ชื่อว่า วาจิกะ[คำกล่าวแถลงการณ์, คำชี้แจง, คำปราศรัย], สมฺภาสนํ - การกล่าวเจรจา วิโรธรหิตํ ที่ปราศจากการขัดแย้ง มิถุ (อญฺญมญฺญํ) ซึ่งกันและกัน สลฺลาโป และชื่อว่าสัลลาปะ[คำสนทนา, คำ เจรจาหารือ] ๑๒๕. ผรุสํ นิฏฺฐุรํ วากฺยํ มนุญฺญํ หทยงฺคมํ สํกุลํ ตุ กิลิฏฺฐญฺจ ปุพฺพาปรวิโรธินิ. ๑๒๕. วากฺยํ คำพูด นิฏฺฐุรํ อันหยาบคาย ผรุสํ ชื่อว่าผรุสะ[คำ หยาบคาย] มนุญฺญํ คำพูดอันยังใจให้ยินดี หทยงฺคมํ ชื่อว่า หทยังคมะ[คำพูด จับใจ พูดดี พูดเพราะ] สํกุลํ สํกุล ศัพท์ กิลิฏฺฐํ และกิลิฏฐ ศัพท์ (วตฺตนฺติ ) ย่อมเป็นไป ปุพฺพาปรวิโรธินิ ในคำพูดที่ขัดแย้งระหว่างข้างหน้าและข้างหลัง [คำขัดแย้งกันเอง]28 ๑๒๖. สมุทายตฺถรหิตํ อพทฺธมิติ กิตฺติตํ วาหตํ ตุ มุสาตฺถกํ29 ผรุสาที ติลิงฺคิกา. ๑๒๖. สมุทายตฺถรหิตํ คำพูดที่ไม่สามารถจับใจความได้ (ปณฺฑิเตน) อันบัณฑิต กิตฺติตํ กล่าวแล้ว อพทฺธํ อิติ ว่า อพัทธะ[คำพูดที่ไม่ ประติดประต่อกัน] มุสาตฺถกํ คำพูดที่มีใจความผิดพลาดอย่างมหันต์ อาหตํ ชื่อว่า อาหตะ ผรุสาที (สทฺทา) ศัพท์ทั้งหลายมี ผรุส ศัพท์ เป็นต้น ติลิงฺคิกา เป็นศัพท์ที่เป็นไปใน ๓ ลิงค์ 28 ตัวอย่างเช่น ๑. ยาวชฺชีวมหํ โมนี, พฺรหฺมจารี จ เม ปิตา มาตา จ มม วญฺฌาสิ อปุตฺโต จ ปิตามโห. (จินดามณี) ๒. ปสฺสติ อจกฺขุ ส สุโณติ อกณฺโณ (มเหสฺวรฏีกา) 29 ในกรณีที่ใช้ปาฐะว่า วิตถํ ตุ มุสา จาถ ให้แปลว่า ตุ ส่วนว่า มุสา คำเท็จ วิตถํ ชื่อว่า วิตถ [คำเท็จ, คำโกหก]

รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI