อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 83 จาก 557 หน้า
50 อภิธานัปปทีปิกา
เป็นมา วาจิกํ ชื่อว่า วาจิกะ[คำกล่าวแถลงการณ์, คำชี้แจง, คำปราศรัย],
สมฺภาสนํ - การกล่าวเจรจา วิโรธรหิตํ ที่ปราศจากการขัดแย้ง
มิถุ (อญฺญมญฺญํ) ซึ่งกันและกัน สลฺลาโป และชื่อว่าสัลลาปะ[คำสนทนา, คำ
เจรจาหารือ]
๑๒๕. ผรุสํ นิฏฺฐุรํ วากฺยํ มนุญฺญํ หทยงฺคมํ
สํกุลํ ตุ กิลิฏฺฐญฺจ ปุพฺพาปรวิโรธินิ.
๑๒๕. วากฺยํ คำพูด นิฏฺฐุรํ อันหยาบคาย ผรุสํ ชื่อว่าผรุสะ[คำ
หยาบคาย] มนุญฺญํ คำพูดอันยังใจให้ยินดี หทยงฺคมํ ชื่อว่า หทยังคมะ[คำพูด
จับใจ พูดดี พูดเพราะ] สํกุลํ สํกุล ศัพท์ กิลิฏฺฐํ และกิลิฏฐ ศัพท์ (วตฺตนฺติ )
ย่อมเป็นไป ปุพฺพาปรวิโรธินิ ในคำพูดที่ขัดแย้งระหว่างข้างหน้าและข้างหลัง
[คำขัดแย้งกันเอง]28
๑๒๖. สมุทายตฺถรหิตํ อพทฺธมิติ กิตฺติตํ
วาหตํ ตุ มุสาตฺถกํ29 ผรุสาที ติลิงฺคิกา.
๑๒๖. สมุทายตฺถรหิตํ คำพูดที่ไม่สามารถจับใจความได้
(ปณฺฑิเตน) อันบัณฑิต กิตฺติตํ กล่าวแล้ว อพทฺธํ อิติ ว่า อพัทธะ[คำพูดที่ไม่
ประติดประต่อกัน] มุสาตฺถกํ คำพูดที่มีใจความผิดพลาดอย่างมหันต์ อาหตํ
ชื่อว่า อาหตะ ผรุสาที (สทฺทา) ศัพท์ทั้งหลายมี ผรุส ศัพท์ เป็นต้น ติลิงฺคิกา
เป็นศัพท์ที่เป็นไปใน ๓ ลิงค์
28 ตัวอย่างเช่น
๑. ยาวชฺชีวมหํ โมนี, พฺรหฺมจารี จ เม ปิตา
มาตา จ มม วญฺฌาสิ อปุตฺโต จ ปิตามโห. (จินดามณี)
๒. ปสฺสติ อจกฺขุ ส สุโณติ อกณฺโณ (มเหสฺวรฏีกา)
29 ในกรณีที่ใช้ปาฐะว่า วิตถํ ตุ มุสา จาถ ให้แปลว่า ตุ ส่วนว่า มุสา คำเท็จ วิตถํ ชื่อว่า วิตถ
[คำเท็จ, คำโกหก]
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI