นะโมตั้งชื่อ
Namo Name

← ค้นพจนานุกรมศัพท์อภิธานัปปทีปิกา

อภิธานัปปทีปิกา

ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 82 จาก 557 หน้า

ดูภาพหน้าหนังสือ (PDF) ↗

สัคคกัณฑ์ 49 ๑๒๓. มุหุํภาสา’นุลาโปถ ปลาโป นตฺถิกา คิรา อาโทภาสน’มาลาโป วิลาโป ตุ ปริทฺทโว. ๑๒๓. มุหุํภาสา การกล่าวซ้ำๆ ซากๆ อนุลาโป ชื่อว่าอนุลาปะ [คำพูดพล่าม] คิรา คำพูด อนตฺถิกา อันไม่มีความหมาย[ไม่มีประโยชน์] ปลาโป ชื่อว่าปลาปะ[คำพูดเพ้อเจ้อ]27 อาโทภาสนํ การกล่าวทักทายปราศรัย อาลาโป ชื่อว่าอาลาปะ [คำทักทาย] ปริทฺทโว การร้องไห้คร่ำครวญ วิลาโป ชื่อว่า วิลาปะ[รำพัน, คร่ำครวญ] ๑๒๔. วิปฺปลาโป วิโรโธตฺติ สนฺเทโสตฺติ ตุ วาจิกํ สมฺภาสนํ ตุ สลฺลาโป วิโรธรหิตํ มิถุ. ๑๒๔. วิโรโธตฺติ คำพูดที่ตรงกันข้าม วิปฺปลาโป ชื่อว่า วิปปลาปะ [คำพูดที่ขัดแย้ง, คำคัดค้าน], ตุ ส่วนว่า สนฺเทโสตฺติ คำพูดที่ปรารภถึงความ 26 ในอภิธานัปปทีปิกาฉบับไทยเป็น อติวากฺยํ ซึ่งตรงกับคำที่มาในพระไตรปิฎกและอรรถกถาทั้งหลาย ก็แล อติวากยหรือ อนริยโวหารนี้เป็นคำพูดที่เป็นของปุถุชน ๘ อย่าง ซึ่งมาในธรรมบท (๕๙) มหานิเทศ (๑๘๗) จูฬนิเทศ (๖๖) และพระบาลีขุททกวัตถุวิภังค์นั้นได้แก่ ๑. อทิฏเฐ ทิฏฺฐวาทิตา - พูดว่าเห็นในสิ่งที่ตนไม่ได้เห็น ๒. อสฺสุเต สุตวาทิตา - พูดว่าได้ยิน ในสิ่งที่ตนไม่ได้ยิน ๓. อมุเต มุตวาทิตา - พูดว่าได้สัมผัส (ได้กลิ่น-ได้ลิ้ม-ได้สัมผัส) ในสิ่งที่ตนไม่ได้สัมผัส ๔. อวิญฺญาเต วิญฺญาตวาทิตา - พูดว่ารู้ในสิ่งที่ตนไม่รู้ ๕, ทิฏฺเฐ อทิฏฺฐวาทิตา - พูดว่าไม่เห็นในสิ่งที่เห็น ๖. สุเต อสฺสุตวาทิตา - พูดว่าไม่ได้ยิน ในสิ่งที่ได้ยิน ๗. มุเต อมุตวาทิตา - พูดว่าไม่ได้สัมผัส ในสิ่งที่ตนได้สัมผัส ๘. วิญญฺาเต อวิญฺญาตวาทิตา - พูดว่าไม่รู้ ในสิ่งที่ตนเองรู้ ส่วน อติวากยํ ที่มาในชาดก(๒/๒๓๗)พึงทราบว่าใช้ในความหมายว่าครหาติเตียน 27 ในอมรโกษเป็น สิยาภาสนมาลาโป (สิยา + อาภาสนํ + อาลาโป) และในอมรโกษฎีกาก็อธิบายว่า “อาถาสนํ อาลาโป เทฺว อญฺโญฺญสมฺโมชน ปุพฺพกภาสนฺสส ดังนั้น คำว่า อาโทภาสนมาลาโปนี้ หากจะเป็นปาฐะว่า ‘อถาภาสนมาลาโป’ [อถ+อาภาสนํ+อาลาโป] ก็จะทำให้สอดคล้องกับคัมภีร์เก่าเป็นอย่างยิ่ง

รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI