อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 81 จาก 557 หน้า
48 อภิธานัปปทีปิกา
การสนทนา ๒ : สากจฺฉา, สํกถา
การตำหนิติเตียนลับหลัง, การนินทา ๗ : อุปวาท,
อุปกฺโกส, อวณฺณวาท, อนุวาท, ชนวาท, อปวาท, ปริวาท, (อิเม สทฺทา)
ศัพท์ทั้งหลายเหล่านี้ ตุลฺยาตฺถา มีอรรถเหมือนกัน
๑๒๑. เขโป นินฺทา ตถา กุจฺฉา ชิคุจฺฉา ครหา ภเว
นินฺทาปุพฺโพ อุปารมฺโภ ปริภาสนมุจฺจเต.
๑๒๑. การติเตียนต่อหน้า, การครหา, ๕ : เขป, นินฺทา,
กุจฺฉา ,ชิคุจฺฉา, ครหา25
อุปารมฺโภ การกล่าวโทษ นินฺทาปุพฺโพ อันมีการติเตียนเป็นเบื้อง
หน้า [อันเป็นไปในเชิงตำหนิ] (ปณฺฑิเตน) อันบัณฑิต อุจฺจเต ย่อมเรียก
ปริภาสนํ (อิติ) ว่า ปริภาสนะหรือปริภาสณะ [การบริภาษ, คำตัดพ้อ,
การต่อว่า]
๑๒๒. อฏฺฐา’นริยโวหาร- วเสน ยา ปวตฺติตา
อภิวากฺยํ สิยา วาจา สา วีติกฺกมทีปนี.
๑๒๒. ยา วาจา คำพูดใด ปวตฺติตา อันเป็นไป อฏฺฐานริยโวหาร-
วเสน ด้วยอำนาจแห่งอนริยโวหาร ๘ อย่าง วีติกฺกมทีปนี อันแสดงซึ่งการก้าว
ล่วงความจริง สา (วาจา) คำพูดนั้น อภิวากฺยํ ชื่อว่า อภิวากยะหรืออติวากยะ26
25 ในอภิธานัปปทีปิกาฎีกา รวมเอาทั้ง ๑๒ ศัพท์คือ ตั้งแต่อุปวาท ถึง ครหา ให้เป็นไวพจน์ของการนินทา
ทั้งหมด ซึ่งสอดคล้องกับมติของคัมภีร์อมรโกษ[อภิธานฉบับสันสกฤต ซึ่งถือว่าเป็นต้นแบบของอภิธานัปปทีปิกา
ฉบับบาลี]
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI