อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 524 จาก 557 หน้า
สามัญญกัณฑ์ : อัพยยวรรค : เววจนนิบาต 491
๑๑๔๔. สํ สามญฺจ สยํ จา’ถ อาม สาหุ ลหู’ปิ จ
โอปายิกํ ปติรูปํ สาเธฺว’วํ สมฺปฏิจฺฉเน.
๑๑๔๔. นิบาตในอรรถว่า “เอง” ๓ ศัพท์ คือ สํ, สามํ, สยํ
สมฺปฏิจฺฉเน (นิปาตา) นิบาตในอรรถ “การรับคำ ยอมรับ” ๗ ศัพท์
คือ อาม ถูกต้อง เออ ใช่, สาหุ ดี, ลหุ ดีแล้ว, โอปายิกํ สมควร, ปติรูปํ ถูกต้อง
สมควร เหมาะสม, สาธุ ดี, เอวํ ใช่, อย่างนั้น (จ, อปิ จ ไม่มีอรรถ)
๑๑๔๕. ยํ ตํ ยโต ตโต เยน เตเน’ติ การเณ สิยุํ
อสากลฺเย ตุ จน จิ นิปฺผเล ตุ มุธา ภเว.
๑๑๔๕. การเณ (นิปาตา) นิบาตในอรรถเหตุ ๖ ศัพท์ คือ
ยํ ยโต เยน เพราะเหตุใด, ตํ ตโต เตน เพราะเหตุนั้น
อสากลฺเย (นิปาตา) นิบาตในอรรถไม่เจาะจง ๒ ศัพท์ คือ จน
บางครั้งบางคราว, จิ บางอย่าง บางคน บางพวก(เช่นกุทาจน, โกจิ)
มุธา มุธานิบาต ภเว ย่อมเป็นไป นิปฺผเล ในอรรถสูญเปล่า, ไร้ผล
๑๑๔๖. กทาจิ ชาตุ100 ตุลฺยา’ถ สพฺพโต จ สมนฺตโต
ปริโต จ สมนฺตาปิ อถ มิจฺฉา มุสา ภเว.
๑๑๔๖. (นิปาตา) นิบาต ๒ ศัพท์ คือ กทาจิ , ชาตุ, ตุลฺยา กล่าว
ความหมายเหมือนกันคือ “บางครั้งบางคราว” [บางคราว, บางครั้ง บางที,
ไม่แน่นอน]
100 ชาตุ นิปาต นี้ นอกจากจะมีความหมายว่า บางครั้ง แล้ว ยังใช้เป็น “เอกํสตฺถนิปาต” (ส่องความหมายว่า
“แน่นอน”) ได้อีก
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI