นะโมตั้งชื่อ
Namo Name

← ค้นพจนานุกรมศัพท์อภิธานัปปทีปิกา

อภิธานัปปทีปิกา

ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 517 จาก 557 หน้า

ดูภาพหน้าหนังสือ (PDF) ↗

484 อภิธานัปปทีปิกา ๑๑๓๑. ภูริ ภูริศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ญาเณ ในปัญญา ภุวิ ในแผ่นดิน (สา) ภูริ ศัพท์ อิตฺถี เป็นอิตถีลิงค์ มทโน มทน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ อนงฺเค ในกามเทพ(คือกิเลสมาร) ทุเม ในต้นไม้ที่มีหนาม มาตา มาตา ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ปมาตริปิ ในผู้ตวงและแม่ [อปิศัพท์รวมเอาอรรถว่า แม่] เวฐนํ เวฐน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ เวฐุณฺหีเสสุ ในผ้าโพกศีรษะและกรอบหน้า99 ๑๑๓๒. มาริโส ตณฺฑุเลยฺเยยฺเย โมกฺโข นิพฺพานมุตฺติสุ อินฺโท’ธิปติ สกฺเกสฺวา’ รมฺมณํ เหตุโคจเร. ๑๑๓๒. มาริโส มาริส ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ตณฺฑุเลยฺเย ในต้นกะเพรา อยฺเย ในเจ้านาย โมกฺโข โมกฺข ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ นิพฺพานมุตฺติสุ ในพระนิพพานและความหลุดพ้น อารมฺมณํ อารมฺมณ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ เหตุโคจเร ในเหตุและอารมณ์ 99 เวฐน ศัพท์ ยังมีอรรถว่า “การพูดจาหว่านล้อม” ก็ได้ ตาว อุทฺธํ อุทฺธํ นหนา เวฐนาติวุตฺตํ โหติ. (วิสุทฺธิ. ๑/๒๖)

รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI