อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 517 จาก 557 หน้า
484 อภิธานัปปทีปิกา
๑๑๓๑. ภูริ ภูริศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ ญาเณ ในปัญญา ภุวิ ในแผ่นดิน (สา) ภูริ ศัพท์
อิตฺถี เป็นอิตถีลิงค์
มทโน มทน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ อนงฺเค ในกามเทพ(คือกิเลสมาร) ทุเม ในต้นไม้ที่มีหนาม
มาตา มาตา ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ ปมาตริปิ ในผู้ตวงและแม่ [อปิศัพท์รวมเอาอรรถว่า แม่]
เวฐนํ เวฐน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ เวฐุณฺหีเสสุ ในผ้าโพกศีรษะและกรอบหน้า99
๑๑๓๒. มาริโส ตณฺฑุเลยฺเยยฺเย โมกฺโข นิพฺพานมุตฺติสุ
อินฺโท’ธิปติ สกฺเกสฺวา’ รมฺมณํ เหตุโคจเร.
๑๑๓๒. มาริโส มาริส ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ตณฺฑุเลยฺเย ในต้นกะเพรา อยฺเย ในเจ้านาย
โมกฺโข โมกฺข ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ นิพฺพานมุตฺติสุ ในพระนิพพานและความหลุดพ้น
อารมฺมณํ อารมฺมณ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ เหตุโคจเร ในเหตุและอารมณ์
99 เวฐน ศัพท์ ยังมีอรรถว่า “การพูดจาหว่านล้อม” ก็ได้ ตาว อุทฺธํ อุทฺธํ นหนา เวฐนาติวุตฺตํ โหติ. (วิสุทฺธิ.
๑/๒๖)
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI