อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 499 จาก 557 หน้า
466 อภิธานัปปทีปิกา
๑๐๙๗. พาธา ทุกฺเข นิเสเธ จ มูลปเทปิ มาติกา
สฺเนโห เตเล’ธิกปฺเปเม ฆรา’เปกฺขาสุ อาลโย.
๑๐๙๗. พาธา พาธา ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ทุกฺเข ในความลำบาก นิเสเธ ในการห้าม(ปฏิเสธ)
มาติกา มาติกา ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ มูลปเทปิ ในแม่บท(หัวข้อ) และเหมือง [อปิศัพท์รวมเอา
อรรถว่าเหมือง]
สฺเนโห เสฺนห ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ เตเล ในน้ำมันเหลว อธิกปฺเปเม ในความรักยิ่ง
อาลโย อาลย ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ ฆราเปกฺขาสุ ในบ้านและในความห่วงใย
๑๐๙๘. เกตุสฺมึ เกตนํ เคเห ฐาเน ภูมิ’ตฺถิยํ ภุวิ
เลขฺเย เลโข ราชิ เลขา ปูชิเต ภควา ชิเน.
๑๐๙๘. เกตนํ เกตน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ เกตุสฺมึ ในธง เคเห ในบ้านเรือน
ภูมิ ภูมิ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง
(อิติ) คือ ฐาเน ในสถานที่ ภุวิ ในแผ่นดิน (ภูมิ) ภูมิ ศัพท์ นั้น (วตฺตติ)
ย่อมเป็นไป อิตฺถิยํ ในอิตถีลิงค์
เลโข เลข ศัพท์ ปุงลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป เลเขฺย ในอักษรที่เขียน
เลขา เลขา ศัพท์ อิตถีลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป ราชิ ในทิวแถว
(ในราชิ มีการลบสฺมึวิภัติเพื่อรักษาฉันท์)
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI