อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 445 จาก 557 หน้า
412 อภิธานัปปทีปิกา
๙๙๕. ภูขนฺตีสุ ขมา โยเคฺย หิเต สกฺเก96 ขโม ติสุ
อทฺโธ ภาเค ปเถ กาเล เอกํเส’ทฺโธ’พฺยยํ ภเว
อโถ กรีสํ วจฺจสฺมึ วุจฺจเต จตุรมฺพเณ.
๙๙๕. ขมา ขมา ศัพท์ อิตถีลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ ภูขนฺตีสุ ในแผ่นดินและความอดทน โยเคฺย
ในความสมควร
ตีสุ ขโม ขมศัพท์ ในลิงค์ทั้ง ๓ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ หิเต ในความเกื้อกูล สกฺเก ในความสามารถ
อทฺโธ อทฺธ ศัพท์ (ภเว) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง
(อิติ) คือ ภาเค ในส่วนครึ่ง ปเถ ในหนทาง กาเล ในกาลเวลา
อพฺยยํ อทฺธา อทฺธา ศัพท์ ที่เป็นนิบาต (ภเว) ย่อมเป็นไป เอกํเส
ในความแน่แท้(แน่นอน)
กรีสํ กรีส ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต วุจฺจเต ย่อมกล่าว
(ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ วจฺจสฺมึ ในอุจฺจาระ จตุรมฺพเณ
ใน ๔ อัมพณะ(๔ ขารี)
๙๙๖. อุสโภ’สธ โค เสฏฺเฐ สู’สภํ วีสยฏฺฐิยํ
เสตุสฺมึ ตนฺติ ปนฺตีสุ นาริยํ ปาฬิ กถฺยเต.
๙๙๖. อุสโภ อุสภ ศัพท์ ปุงลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ โอสธโคเสฏฺเฐสุ ในสมุนไพร ชื่อว่า อุสภะ โคถึก
และผู้ประเสริฐ
96 สาหสปฺปิเย=สาหส+อปฺปิเย (ฏี.)
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI