อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 434 จาก 557 หน้า
สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : อัทธาเนกัตถวรรค 401
๙๗๑. ทารุกฺขนฺเธ ปีฐิกายํ อาปเณ ปีฐ’มาสเน
ปริวาเร ปริกฺขาโร สมฺภาเร จ วิภูสเน.
๙๗๑. ปีฐํ ปีฐ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (จตูสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๔ อย่าง (อิติ) คือ ทารุกฺขนฺเธ ในท่อนไม้ ปีฐิกายํ ในเก้าอี้ อาปเณ ในตลาด
อาสเน ในที่นั่ง
ปริกฺขาโร ปริกฺขาร ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๓ อย่าง (อิติ) คือ ปริวาเร ในบริวาร สมฺภาเร ในเครื่องใช้สอย วิภูสเน
ในเครื่องประดับ
๙๗๒. โวหารสฺมิญฺจ ฐปเน ปญฺญตฺติ’ตฺถี ปกาสเน
ปฏิภานํ ตุ ปญฺญายํ อุปฏฺฐิตคิราย จ.
๙๗๒. ปญฺญตฺติ ปญฺญตฺติ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ โวหารสฺมึ ในข้อบัญญัติ ฐปเน ในการปูลาด
ปกาสเน ในการแสดง (สา) ปญฺญตฺติ ศัพท์ นั้น อิตฺถี เป็นอิตถีลิงค์
ปฏิภานํ ปฏิภาน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๒ อย่าง (อิติ) คือ ปญฺญาย ในปัญญา อุปฏฺฐิตคิราย ในคำพูดอันเกิดขึ้นด้วย
ปฏิภานไหวพริบ
๙๗๓. วจนาวยเว มูเล กถิโต เหตุ การเณ
อุทเร ตุ ตถา ปาจา’ นลสฺมึ คหณี’ตฺถิยํ.
๙๗๓. เหตุ เหตุ ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต กถิโต กล่าวแล้ว
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI