อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 394 จาก 557 หน้า
สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : อัทธาเนกัตถวรรค 361
๘๘๙. ติถิเภเท จ สาขาทิ- ผฬุมฺหิ ปพฺพ’มุจฺจเต
นาคโลเก ตุ ปาตาลํ ภาสิตํ พลวามุเข.
๘๘๙. ปพฺพํ ปพฺพ ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต อุจฺจเต
ย่อมกล่าว (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ติถิเภเท ในดิถีพิเศษ(มี
อัฏฐมีและอมาวาสี เป็นต้น) สาขาทิผฬุมฺหิ ในข้อแห่งภูตคามมีกิ่งไม้ เป็นต้น
ปาตาลํ ปาตาล ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต ภาสิตํ กล่าวแล้ว
(ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ นาคโลเก ในโลกบาดาล
พลวามุเข และในช่องพลวามุข (ดูความพิสดารของพลวามุขะได้ในเถรคาถา
อัฏฐกถา. ๒/๔๖๘)
๘๙๐. กามเช โกปเช โทเส พฺยสนญฺจ วิปตฺติยํ
อโถ’ปกรเณ สิทฺธิ- การเกสุ จ สาธนํ.
๘๙๐. พฺยสนํ พฺยสน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ กามเช โทเส ในโทษอันเกิดเพราะความอยาก
โกปเช โทเส ในโทษอันเกิดเพราะความโกรธ วิปตฺติยํ ในความวิบัติ
สาธนํ สาธน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓
อย่าง (อิติ) คือ อุปกรเณ ในเครื่องอุปกรณ์ สิทฺธิการเกสุ ในความสำเร็จ
และการกะ
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI