อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 390 จาก 557 หน้า
สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : อัทธาเนกัตถวรรค 357
๘๘๑. สุสฺสูสายญฺจ วิญฺเญยฺยํ อิสฺสาภฺยาเส’ปฺยุ’ปาสนํ
สูลํ ตุ’นิตฺถิยํ เหติ เภเท สํกุรุชาสุ จ.
๘๘๑. อุปาสนํ อุปาสน ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต วิญฺเญยฺยํ
พึงทราบ (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ สุสฺสูสายํ ในการตั้งใจฟัง
(หรือ)การปรนนิบัติรับใช้ อิสฺสาภฺยาเส ในการฝึกยิงธนู (ฉบับสีหฬเป็น
อิฏฺฐาภฺยาเส แปลว่าในการพยายามเรียนศิลปะอันตนปรารถนา เป็นต้น)
สูลํ สูล ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต วิญฺเญยฺยํ พึงทราบ
(ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ เหติเภเท ในอาวุธพิเศษ(คือหลาว)
สงฺกุรุชาสุ ในขวากและโรคจุกเสียด (ตํ) สูล ศัพท์ นั้น (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป
อนิตฺถิยํ ในปุงลิงค์และนปุงสกลิงค์
๘๘๒. ตนฺติ วีณาคุเณ ตนฺตํ มุขฺยสิทฺธนฺตตนฺตุสุ
รถาทฺยงฺเค ตุ จ ยุโค กปฺปมฺหิ ยุคเล ยุคํ.
๘๘๒. ตนฺติ ตนฺติ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป วีณาคุเณ ในสายพิณ
ตนฺตํ ตนฺต ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง
(อิติ) คือ มุขฺยสิทฺธนฺตตนฺตุสุ ในประธาน อุทาหรณ์และเส้นด้าย
ยุโค ยุค ศัพท์ ปุงลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป รถาทฺยงฺเค ในแอกของรถ
เป็นต้น
ยุคํ ยุค ศัพท์ ที่เป็นนปุงสกลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ กปฺปมฺหิ ในยุค ๔ อย่าง มี กตยุค เป็นต้น ยุคเล
ในคู่ (ในฉบับสีหฬ เอาอรรถ “กปฺปมฺหิ” ไปไว้ข้าง ยุค ศัพท์ ปุลลิงค์ ซึ่งไม่สอดคล้องกับ
อมรโกษ)
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI