นะโมตั้งชื่อ
Namo Name

← ค้นพจนานุกรมศัพท์อภิธานัปปทีปิกา

อภิธานัปปทีปิกา

ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 388 จาก 557 หน้า

ดูภาพหน้าหนังสือ (PDF) ↗

สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : อัทธาเนกัตถวรรค 355 ๘๗๗. กฺริยจิตฺเต จ กรเณ กิริยํ กมฺมนิ กฺริยา สุนิสายํ ตุ กญฺญาย ชายาย จ วธู มตา. ๘๗๗. กิริยํ กิริย ศัพท์ นปุงสกลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ กฺริยจิตฺเต ในกิริยาจิต กรเณ ในการกระทำ กฺริยา กฺริยา ศัพท์ อิตถีลิงค์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต (มตา) พึงทราบ กมฺมนิ ในกรรม [ฉบับสีหฬรวมกิริย และ กฺริยา ศัพท์ในความหมาย เดียวกัน] วธู วธู ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต (มตา) พึงทราบ (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ สุณิสายํ ในลูกสะไภ้ กญฺญาย ในเด็กหญิง (อายุ ระหว่างแปดขวบถึงสิบขวบ) ชายาย ในภรรยา ๘๗๘. ปมาณิ’สฺสริเย มตฺตา อกฺขราวยเว’ปฺปเก สุตฺตํ ปาวจเน’ริฏฺเฐ ตนฺเต ตํ สุปิเต ติสุ. ๘๗๘. มตฺตา มตฺตา ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (จตูสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๔ อย่าง (อิติ) คือ ปมาณิสฺสริเย ในประมาณและความเป็นใหญ่ อกฺขราวยเว ในมาตรการ(ระยะการเปล่งอักษร) อปฺปเก ในความเล็กน้อย สุตฺตํ สุตฺต ศัพท์ ที่เป็นนปุงสกลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ ปาวจเน ในพระพุทธพจน์ อริฏฺเฐ ในยาอริฏฐะ (ยา ดองชนิดหนึ่งที่มีสิกลิ่นและรสเหมือนสุรา) ตนฺเต ในเส้นด้าย ตํ สุตฺต ศัพท์ นั้น (วตฺตมานํ) ที่เป็นไป ตีสุ (ลิงฺเคสุ) ในลิงค์ทั้ง ๓ (สิยา) ย่อมเป็นไป สุปิเต ในบุคคลผู้หลับ

รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI