อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 382 จาก 557 หน้า
สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : อัทธาเนกัตถวรรค 349
(ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ สิขณฺเฑ ในหางนกยูง ตูณีเร
ในแล่งธนู นิกเร ในหมู่(นิกร)
๘๖๔. จูฬาสํยตเกเสสุ มกุเฏ โมฬิ จ ทฺวิสุ
สงฺโข ตฺว’นิตฺถิยํ กมฺพุ- นลาฏ’ฏฺฐีสุ โคปฺผเก.
๘๖๔. 93โมฬิ โมฬิ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ จูฬาสํยตเกเสสุ ในผมจุกและขมวดผม มกุเฏ
ในมงกุฏ (โส) โมฬิ ศัพท์นั้น (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป ทฺวิสุ ในปุงลิงค์และ
อิตถีลิงค์
สงฺโข สงฺข ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง
(อิติ) คือ กมฺพุนลาฏฏฺฐีสุ ในหอยสังข์และกระดูกหน้าผาก โคปฺผเก ในข้อเท้า
(โส) สงฺข ศัพท์ นั้น (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป อนิตฺถิยํ ในปุงลิงค์และนปุงสกลิงค์
๘๖๕. ปกฺโข กาเล พเล สาธฺเย สขีวาเชสุ ปงฺคุเล
เทเส’ณฺณเว ปุเม สินฺธุ สริตายํ ส นาริยํ.
๘๖๕. ปกฺโข ปกฺข ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ฉสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๖ อย่าง (อิติ) คือ กาเล ในกาล(ข้างขึ้น-ข้างแรม) พเล ในกองทัพ
สาธฺเย ในวัตถุอันพึงให้สำเร็จ สขีวาเชสุ ในฝักฝ่ายและหางธนู ปงฺคุเฬ
93 ในฉบับสีหลและฉบับมหามกุฏ รวมเอา จูฬา และ โมฬิ ทั้ง ๒ เป็นวาจกบท แต่ใน
คัมภีร์เมทินีโกส อฏฺฐวีสติวคฺค คาถาที่ ๔๖ มีเนื้อความเดียวกับที่แปลมานี้ว่า “โมฬิ
กิรีเฏ ธมฺมิลฺเล จูฬายมนปุํสกํ” ดังนั้น การไม่นับเอาจูฬาศัพท์เข้าด้วยจึงน่าจะเหมาะกว่า
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI