อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 380 จาก 557 หน้า
สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : อัทธาเนกัตถวรรค 347
องฺคณํ องฺคณ ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต (อุจฺจเต) ย่อมกล่าว
(ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ ภูมิภาเค ในส่วนของแผ่นดิน(สนาม
เป็นต้น) กิเลเส ในกิเลส มเล ในมลทิน
๘๖๐. ธนาทิทปฺเป ปญฺญาย อภิมาโน มโต’ถ จ
อปเทโส นิมิตฺเต จ ฉเล จ กถเน มโต.
๘๖๐. อภิมาโน อภิมาน ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต (มโต)
พึงทราบ (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ธนาทิทปฺเป ในความ
เย่อหยิ่งเพราะมีทรัพย์ เป็นต้น ปญฺญาย และในปัญญา
อปเทโส อปเทส ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต (มโต) พึงทราบ
(ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ นิมิตฺเต ในเหตุ ฉเล ในการฉ้อฉล
กถเน ในการกล่าว
๘๖๑. จิตฺเต กาเย สภาเว จ โส อตฺตา ปรมตฺตนิ
อถ คุมฺโพ จ ถมฺพสฺมึ91 สมูเห พลสชฺชเน.
๘๖๑. อตฺตา อตฺต ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (จตูสุ อตฺเถสุ)
ในอรรถ ๔ อย่าง (อิติ) คือ จิตฺเต ในจิต กาเย ในกาย สภาเว ในสภาวะ
ปรมตฺตนิ ในปรมอัตตา โส เป็นปุงลิงค์
คุมฺโพ คุมฺพ ศัทพ์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓
อย่าง (อิติ) คือ ถมฺพสฺมึ92 ในกอหญ้า สมูเห ในหมู่ พลสชฺชเน ในการ
91 เทวาทิโต (สี.)
92 เนื่องจากว่าในอมรฎีกาได้อธิบายว่า “ถมฺโพ กุสาทิคุจฺโฉ (ถมฺพ คือกอหญ้ามีหญ้าคาเป็นต้น)
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI