อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 374 จาก 557 หน้า
สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : อัทธาเนกัตถวรรค
๘๔๖. ฐานํ อิสฺสริโย’กาส- เหตูสุ ฐิติยมฺปิ จ
อโถ มาเน ปกาเร จ โกฏฺฐาเส จ วิโธ ทฺวิสุ.
๘๔๖. ฐานํ ฐาน ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (จตูสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ
๔ อย่าง (อิติ) คือ อิสฺสริโยกาสเหตูสุ ในตำแหน่ง ขณะ และเหตุ ฐิติยํ ในการ
ตั้งอยู่
วิโธ วิธ ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง
(อิติ) คือ มาเน ในความเย่อหยิ่ง ปกาเร ในประการ(หรือรูปสัณฐาน90)
โกฏฺฐาเส ในส่วน (โส) วิธ ศัพท์นั้น (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป ทฺวีสุ ในปุงลิงค์และ
อิตถีลิงค์ทั้ง ๒
๘๔๗. ปญฺโญ’ปวาสขนฺตีสุ ทโม อินฺทฺริยสํวเร
ญาเณ จ โสมนสฺเส จ เวโท ฉนฺทสิ โจ’จฺจเต.
๘๔๗. ทโม ทม ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต อุจฺจเต ย่อมกล่าว
(จตูสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๔ อย่าง (อิติ) คือ ปญฺโญปวาสขนฺตีสุ ในปัญญา
การจำศีลและความอดทน อินฺทฺริยสํวเร ในการสำรวมอินทรีย์
เวโท เวท ศัพท์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต อุจฺจเต ย่อมกล่าว
(ตีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๓ อย่าง (อิติ) คือ ญาเณ ในญาณ โสมนสฺเส ในความ
ยินดี ฉนฺทสิ ในคัมภีร์เวท
90 ในอฏฺฐสาลินีรูปกณฺฑ กล่าวว่า กถํ วิธํ สีลวนฺตํ วทนฺติ, กถํ วิธํ ปญฺญวนฺตํ วทนฺตีติ อาทีสุ
สณฺฐานํ
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI