อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 369 จาก 557 หน้า
336 อภิธานัปปทีปิกา
ปการสฺมึ ในประเภท(ชนิด, อย่าง) อวสเร และในโอกาส (ปาราชิกกณฺฑ อฏฺกถา,
มูลปณฺณาส มูลปริยายสุตฺต อฏฺฐกถา)
๘๓๘. วิญฺญาเณ จิตฺตกเมฺม จ วิจิตฺเต จิตฺต’มุจฺจเต
ปญฺญตฺติจิตฺตมาเสสุ จิตฺโต ตารนฺตเร ถิยํ.
๘๓๘. จิตฺตํ จิตฺต ศัพท์ นปุงสกลิงค์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต
อุจฺจเต ย่อมกล่าว (ปญฺจสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๕ อย่าง (อิติ) คือ วิญฺญาเณ
ในจิต จิตฺตกมฺเม ในจิตกรรม(ภาพเขียน ภาพสลัก) วิจิตฺเต ในความวิจิตร
ปญฺญตฺติจิตฺตมาเสสุ ในนามบัญญัติคือผู้ชื่อว่าจิตตะและเดือนห้า
ถิยํ จิตฺตา จิตฺตา ศัพท์ ในอิตถีลิงค์ (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต อุจฺจเต
ย่อมกล่าว ตารนฺตเร ในดาวจิตตะ (อฏฺฐสาลินี)
๘๓๙. สามํ เวทนฺตเร สานฺตฺเว ตํ ปีเต สามเล ติสุ
สยมตฺเถ’พฺยยํ สามํ สามา จ สาริวาย’ปิ.
๘๓๙. สามํ สาม ศัพท์ นปุงสกลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป
(ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ เวทนฺตเร ในสามเวท สานฺตฺเว
และในการปลอบโยน
สาม ศัพท์นั้น (วตฺตมานํ) ที่เป็นไป ตีสุ (ลิงฺเคสุ) ในลิงค์ทั้ง ๓
(สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ ปีเต
ในสีเหลือง สามเล ในสีคราม
(ตํ) สามํ ศัพท์ นั้น อพฺยยํ ที่เป็นอัพยยะ (สิยา) ย่อมเป็นไป
สยมตฺเถ ในอรรถว่าตนเอง
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI