นะโมตั้งชื่อ
Namo Name

← ค้นพจนานุกรมศัพท์อภิธานัปปทีปิกา

อภิธานัปปทีปิกา

ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 355 จาก 557 หน้า

ดูภาพหน้าหนังสือ (PDF) ↗

322 อภิธานัปปทีปิกา ๘๐๔. ทฺรวา’จาเรสุ วีริเย มธุราทีสุ ปารเท สิงฺคาราโท ธาตุเภเท กิจฺเจ สมฺปตฺติยํ รโส. ๘๐๔. รโส รส ศัพท์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (นวสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๙ อย่าง (อิติ) คือ ทฺรวาจาเรสุ ในของเหลวและความประพฤติ วีริเย ในความ เพียร มธุราทีสุ ในรส ๖ อย่าง มีรสหวาน เป็นต้น ปารเท ในปรอท สิงฺคาราโท ในรส ๙ อย่าง มีสิงคาระ เป็นต้น ธาตุเภเท ในรสธาตุพิเศษ(แห่ง ธาตุ ๗ อย่าง มี รส รตฺต มํส เป็นต้น) กิจฺเจ ในกิจ(มีสังฆัฏฏนะ เป็นต้น) สมฺปตฺติยํ และในความบริบูรณ์[แห่งสังฆัฏฏนะ เป็นต้น] (สํยุตฺตนิกาย อฏฺฐกถา, สุตฺตนิปาต อฏฺฐกถา) ๘๐๕. โพธิ สพฺพญฺญุตญฺญาเณ ริยมคฺเค จ นาริยํ ปญฺญตฺติยํ ปุเม’ สฺสตฺถ รุกฺขมฺหิ ปุริสิตฺถิยํ. ๘๐๕. โพธิ โพธิ ศัพท์ ในอิตถีลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (ทฺวีสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๒ อย่าง (อิติ) คือ สพฺพญฺญุตญฺญาเณ ในสัพพัญญุตญาน อริยมคฺเค จ และในอริยมรรค ปุเม โพธิ โพธิ ศัพท์ ที่เป็นไปในปุงลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (อตฺเถ) ในอรรถ ๑ อย่าง (อิติ) คือ ปญฺญตฺติยํ ในนามบัญญัติ เช่น โพธิราชกุมาร ปุริสิตฺถิยํ โพธิ โพธิ ศัพท์ ที่เป็นไปในปุงลิงค์และอิตถีลิงค์ (สิยา) ย่อมเป็นไป (อตฺเถ) ในอรรถ ๑ อย่าง (อิติ) คือ อสฺสตฺถรุกฺขมฺหิ ในต้นโพธิ์ (วินย เวรญฺชกณฺฑ อฏฺฐกถา, มูลปณฺณาส มูลปริยายสุตฺต อฏฺฐกถา)

รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI