นะโมตั้งชื่อ
Namo Name

← ค้นพจนานุกรมศัพท์อภิธานัปปทีปิกา

อภิธานัปปทีปิกา

ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 347 จาก 557 หน้า

ดูภาพหน้าหนังสือ (PDF) ↗

314 อภิธานัปปทีปิกา ๗๘๔. ธมฺโม ธมฺม ศัพท์ สิยา ย่อมเป็นไป (พหูสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ทั้งหลายจำนวนมาก (อิติ) คือ สภาเว ในสภาวะ ปริยตฺติปญฺญาญาเยสุ ในพระปริยัติ ปัญญาและความสมเหตุสมผล สจฺจปฺปกตีสุ ในสัจจะและปกติ ปุญฺเญ ในบุญ เญยฺเย ในเญยยธรรม ๕ อย่าง(คือ สังขาร วิการ ลักษณะ นิพพาน และบัญญัติ) คุณาจารสมาธิสูปิ ในคุณ, ความประพฤติและสมาธิ นิสฺสตฺตตาปตฺตีสุ ในสภาวะซึ่งไร้บุคคลตัวตนเราเขาและอาบัติ การณาโท ในเหตุ เป็นต้น (สีลขนฺธวคฺค, อฏฺกถา, มูลปณฺณาส อฏฺกถา, มูปริยายสุตฺต อฏฺกถา เป็นต้น) ๗๘๕. อตฺโถ ปโยชเน สทฺทา- ภิเธเยฺย วุทฺธิยํ ธเน วตฺถุมฺหิ การเณ นาเส หิเต ปจฺฉิมปพฺพเต. ๗๘๕. อตฺโถ อตฺถ ศัพท์ สิยา ย่อมเป็นไป (นวสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๙ อย่าง (อิติ) คือ ปโยชเน ในประโยชน์ สทฺทาภิเธยฺเย ในอรรถที่ศัพท์กล่าว ถึง วุฑฺฒิยํ ในความเจริญ ธเน ในทรัพย์ วตฺถุมฺหิ ในวัตถุ การเณ ในเหตุ นาเส ในความพินาศ หิเต ในประโยชน์เกื้อกูล ปจฺฉิมปพฺพเต ในภูเขาทิศ ตะวันตก (สุตฺตนิปาต อาฬาวกสุตฺต อฏฺกถา) ๗๘๖. เยภุยฺยตา’พฺยามิสฺเสสุ วิสํโยเค จ เกวลํ ทฬฺหตฺเถ’นติเรเก จ’า นวเสสมฺหิ ตํ ติสุ. ๗๘๖. เกวลํ เกวล ศัพท์ สิยา ย่อมเป็นไป (ฉสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๖ อย่าง คือ เยภุยฺยตาพฺยามิสฺเสสุ ในความมีมากและการไม่ปะปนกัน วิสํโยเค ในการไม่ประกอบกัน ทฬฺหตฺเถ ในอรรถคือทัฬหะ(มั่นคง) อนติเรเก ในความ

รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI