อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 346 จาก 557 หน้า
สามัญญกัณฑ์ : อเนกัตถวรรค : คาถาเนกัตถวรรค 313
ฝ่าพระบาท ธมฺโมรจกฺเกสุ86 ในธรรมจักรและกงจักร อิริยาปเถ ในอิริยาบถ
สมฺปตฺติยํ ในสัมปัตติจักร จกฺกรตเน ในจักรรัตนะ มณฺฑเล ในวงกลม พเล
ในกองทัพ กุลาลภณฺเฑ ในภมรช่างหม้อ อาณายํ ในอาณาจักร อายุเธ
ในอาวุธคือจักร ทานราสิสุ ในวัตถุทานและกอง (มูลปณฺณาส อฏฺกถา, มหาสีห
นาทสุตฺต อฏฺกถา เป็นต้น)
๗๘๓. ทานสฺมึ พฺรหฺมจริย’ มปฺปมญฺญาสุ สาสเน
เมถุนารติยํ เวยฺยา’ วจฺเจ สทารตุฏฺฐิยํ
ปญฺจสีลา’ริยมคฺโค โปสถงฺคธิตีสุ จ.
๗๘๓. พฺรหฺมจริยํ พฺรหฺมจริย ศัพท์ สิยา ย่อมเป็นไป
(ทสสุ อตฺเถสุ) ในอรรถ ๑๐ อย่าง (อิติ) คือ ทานสฺมึ ในทาน อปฺปมญฺญาสุ
ในอัปปมัญญา สาสเน ในพระศาสนา เมถุนารติยํ ในการงดเว้นจากเมถุน
เวยฺยาวจฺเจ ในการช่วยขวนขวาย สทารตุฏฺฐิยํ ในการยินดีในภรรยาตน
ปญฺจสีลาริยมคฺโคโปสถงฺคธิตีสุ จ ในศีล ๕, อริยมรรค, องค์อุโบสถและความ
เพียร (สีลขนฺธวคฺค, อฏฺกถา, มูลปณฺณาส อฏฺกถา, มหาสีหนาทสุตฺต อฏฺกถา เป็นต้น)
๗๘๔. ธมฺโม สภาเว ปริยตฺติปญฺญา
ญาเยสุ สจฺจปฺปกตีสุ ปุญฺเญ
เญยฺเย คุณา’จารสมาธิสูปิ
นิสฺสตฺตตา’ปตฺติสุ การณาโท.
86 อุร ศัพท์ ใน อุรจกฺกนี้มีความหมายว่า “ขุร” จึงมีความหมายเป็น “ปหรณจกฺก” คือ จักรที่มีฟันเลื่อยใช้
สำหรับเป็นเครื่องประหาร
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI