อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 310 จาก 557 หน้า
ภูกัณฑ์ : ปาตาลวรรค 277
๖๘๗. ภิสํ มุฬาโล’นิตฺถี จ พีชโกโส ตุ กณฺณิกา
ปทุมาทิสมูเห ตุ ภเว สณฺฑม’นิตฺถิยํ.
๖๘๗. เง่าบัว ๒ : ภิส, มุฬาล; (มุฬาโล) มุฬาล ศัพท์ อนิตฺถี
เป็นปุงลิงค์และนปุงสกลิงค์
ฝักบัว ๒ : พีชโกส, กณฺณิกา
สณฺฑํ สณฺฑ ศัพท์ ภเว ย่อมเป็นไป ปทุมาทิสมูเห ในป่าแห่งดอกบัว
เป็นต้น (ตํ สณฺฑํ) สณฺฑ ศัพท์ นั้น (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป อนิตฺถิยํ ในปุงลิงค์
และนปุงสกลิงค์
[ในวังคีสสังยุตตฎีกา สคาถาวรรคกล่าวว่า “มุฬาลนฺติ เสตรตฺต
ปทุมานํ มูลํ ภิสนฺติ เตสํเยว กนฺทํ” ซึ่งความหมายว่า มุฬาล คือ รากบัว
ภิส คือ เง่าบัว]
๖๘๘. อุปฺปลํ กุวลยญฺจ นีลํ ตฺวิ’นฺทีวรํ สิยา
เสเต ตุ กุมุทญฺจ’สฺส กนฺโท สาลูก’มุจฺจเต.
๖๘๘. ดอกอุบล(บัวสาย, ดอกโกมุท) ๒ : อุปฺปล, กุวลย
นีลํ บัวสายอันเขียว อินฺทีวรํ ชื่อว่า อินฺทีวร(บัวขาบ ๒)
กุมุทํ กุมุท ศัพท์ สิยา ย่อมเป็นไป เสเต ในบัวที่มีสีขาว
กนฺโท เหง้า อสฺส (ภุมุทสฺส) แห่งบัวนั้น (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต
อุจฺจเต ย่อมเรียก สาลูกํ (อิติ) ว่า สาลูก(เหง้าบัว)
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI