อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 30 จาก 557 หน้า
[๒๒]
บทว่า “ตุ” อยู่หลังบทใด พึงทราบว่าบทนั้นเป็นอภิธานศัพท์ใหม่
เช่น “ชิโน สกฺโก ตุ สิทฺธตฺโถ”1 ตั้งแต่ สกฺก ศัพท์เป็นศัพท์ที่ใช้ในความ
หมายใหม่ที่แตกต่างจาก ชิน ศัพท์ที่อยู่ในคาถาบาทเดียวกัน
บทที่อยู่หลัง อถ ศัพท์ ก็เป็นบทที่อภิธานขึ้นศัพท์ใหม่ เช่น “อภิ
โทโส ปโทโส’ถ สาโย สญฺฌา ทินจฺจโย”2 สายศัพท์ขึ้นอภิธานใหม่
ภิยฺโย ปโยค’มาคมฺม โสคเต อาคเม กฺวจิ
นิฆณฺฑุยุตฺติญฺจ’านีย นามลิงฺคํ กถียติ.
ข้าพเจ้านำเอานามและลิงค์ที่เป็นอุทาหรณ์ในพระไตรปิฎก อันเป็น
พระดำรัสของพระสุคตมาแสดงเป็นส่วนมาก บางคาถาได้นำอุทาหรณ์ใน
คัมภีร์นิฆัณฑุ ที่สอดคล้องกับพระพุทธพจน์มาแสดงไว้ด้วย
บทที่นำมาแสดงไว้ในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกานี้ ส่วนมากได้นำมา
จากพระไตรปิฎกและบางครั้งก็ได้นำเอาบางบทที่ไม่ขัดต่อพระพุทธพจน์
มาจากคัมภีร์อภิธานสันสกฤต เช่น คัมภีร์นิฆัณฏุและคัมภีร์อมรโกษ(อมร
โกสะ) เป็นต้น มาแสดงไว้ที่นี้ด้วย
อนึ่ง โดยส่วนมาก จ อปิ ปิ ศัพท์ในคาถาทั้งหลาย จะมีอรรถสมุจ-
จยะ ทำหน้าที่ประมวลเอาศัพท์ที่มีความหมายเหมือนกัน แปลว่า “และ
ด้วย อนึ่ง แม้” แต่ในบางคาถา จ อปิ ปิ ตุ อถ ศัพท์ พึงทราบว่า ไม่มีความ
หมายพิเศษอะไร ใส่เข้ามาเพื่อให้เต็มบาทคาถาเท่านั้น
1 อภิธาน ๔2 อภิธาน ๖๘
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI