นะโมตั้งชื่อ
Namo Name

← ค้นพจนานุกรมศัพท์อภิธานัปปทีปิกา

อภิธานัปปทีปิกา

ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 309 จาก 557 หน้า

ดูภาพหน้าหนังสือ (PDF) ↗

อภิธานัปปทีปิกา 276 ดอกบัว ๑๒ : สโรรุห, สตปตฺต, อรวินฺท, วาริช, ปทุม, ปงฺเกรุห, นลิน, โปกฺขร, มุฬาลปุปฺผ, กมล, ภิสปุปฺผ, กุเสสย; (ปทุมํ) ปทุม ศัพท์ อนิตฺถี เป็นปุงลิงค์และนปุงสกลิงค์ ๖๘๖. ปุณฺฑรีกํ สิตํรตฺตํ โกกนทํ โกกาสโก กิญฺชกฺโข เกสโร’นิตฺถี ทณฺโฑ ตุ นาล’มุจฺจเต. ๖๘๖. สิตํ บัวขาว ปุณฺฑรีกํ ชื่อว่า ปุณฺฑรีก รตฺตํ บัวแดง โกกนทํ ชื่อว่า โกกนท โกกาสโก ชื่อว่า โกกาสก (บัวแดง ๒ : โกกนท, โกกาสก) เกษรดอกบัว ๒ : กิญฺชกฺข, เกสร; (เกสโร) เกสร ศัพท์ อนิตฺถี เป็นปุงลิงค์และนปุงสกลิงค์ ทณฺโฑ ก้านบัว (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต อุจฺจเต ย่อมเรียก นาลํ (อิติ) ว่า นาล(นาละก้านบัว) [ในคัมภีร์อัฏฐกถาวินิจฉัยไว้ว่า บัวที่มีกลีบดอกไม่ถึงร้อยหรือบัวแดง ชื่อว่า ปุณฑรีกะ บัวที่มีกลีบดอก ๑๐๐ หรือบัวขาว ชื่อว่า ปทุมะ ดังมีปรากฏ อยู่ในสามัญญผลสูตรอรรถกถาดังนี้ว่า “เอตฺถ จ เสตรตฺตนีเลสุ ยํกิญฺจิ อุปฺปลเมว, อูนสตปตฺตํ ปุณฺฑรีกํ, สตปตฺตํ ปทุมํ, ปตฺตนิยมํ วา วินาปิ เสตํ ปทุมํ, รตฺตํ ปณฺฑรีกนฺติ อยเมตฺถ วินิจฺฉโย” และในติกนิปาต องฺคุตฺตร- อฏฺฐกถา ว่า “ปทุมนฺติ ปณฺฑุปทุมํ, ปุณฺฑรีกนฺติ รตฺตปทุมํ” สำหรับในคาถา นี้พึงทราบว่าท่านให้ความหมายตามคัมภีร์อภิธานของสันสกฤตจึงแปลกต่างไป จากอัฏฐกถา]

รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI