อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 254 จาก 557 หน้า
๕๓๖. อรญฺญํ กานนํ ทาโย คหนํ วิปินํ วนํ
อฏวี’ตฺถี มหารญฺญํ ตฺว’รญฺญานี’ตฺถิยํ ภเว.
๕๓๖. ป่า ๗ : อรญฺญ, กานน, ทาย, คหณ, วิปิน, วน, อฏวิ ;
(อฏวิ) อฏวิ ศัพท์ อิตฺถี เป็นอิตถีลิงค์
ป่าใหญ่ ๒ : มหารญฺญ, อรญฺญานี; (อรญฺญานี) อรญฺญานี ศัพท์
(วตฺตติ) ย่อมเป็นไป อิตฺถิยํ ในอิตถีลิงค์
[ในมหาสมัยสูตรได้ใช้ศัพท์ ปวน หมายถึง “ป่าใหญ่” ดังนี้ว่า
“มหาสมโย ปวนสฺมึ” (มีการชุมนุมใหญ่ในป่าใหญ่) ดังนั้น ศัพท์ที่แปลว่า
“ป่าใหญ่” จึงมี ๓ ศัพท์ คือ มหารญฺญ, อรญฺญานี, ปวน (ปวน ตั้งรูปวิเคราะห์
ว่า ปกฏฐํ วนํ ปวนํ. ป่าใหญ่ชื่อว่า ปวน) ]
๕๓๗. นครา นา’ติทูรสฺมึ สนฺเตหิ โย’ภิโรปิโต
ตรุสณฺโฑ ส อาราโม ตโถ’ปวน’มุจฺจเต.
๕๓๗. โย ตรุสณฺโฑ หมู่แห่งต้นไม้ใด สนฺเตหิ อันสัตบุรุษทั้งหลาย
อภิโรปิโต ปลูกไว้แล้ว นาติทูรสฺมึ ในที่ไม่ไกลเกินไป นครา จากนคร
(อตฺถิ) มีอยู่ ส = โส ตรุสณฺโฑ หมู่แห่งต้นไม้นั้น (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต
อุจฺจเต ย่อมเรียก อาราโม (อิติ) ว่าอาราม อุปวนํ (อิติ) ว่า อุปวน (สวน ๒)
๕๓๘. สพฺพสาธารณา’รญฺญํ รญฺญ’มุยฺยาน’มุจฺจเต
เญยฺยํ ตเทว ปมท- วน’มนฺเตปุโรจิตํ.
๕๓๘. อรญฺญํ ป่า สพฺพสาธารณํ อันทั่วไปแก่คนทั้งปวง รญฺญํ
ของพระราชา (ปณฺฑิเตหิ) อันบัณฑิต อุจฺจเต ย่อมเรียก อุยฺยานํ (อิติ) ว่า
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI