อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 235 จาก 557 หน้า
202 อภิธานัปปทีปิกา
๕๐๑. ขีรํ ทธิ ฆตํ ตกฺกํ โนนีตํ ปญฺจ โครสา
อุรพฺโภ เมณฺฑเมสา จ อุรโณ อวิ เอฬโก.
๕๐๑. อิเม สิ่งเหล่านี้ อิติ คือ ขีรํ น้ำนม ทธิ นมส้ม ฆตํ เนยใส
ตกฺกํ เปรียง โนนีตํ และเนยข้น ปญฺจ โครสา ชื่อว่า ปญฺจ โครส (เบญจโครส
๕ หมายถึง น้ำที่ได้จากโค ๕ ชนิด มีน้ำนม เป็นต้น)
แกะ ๖ : อุรพฺภ, เมณฺฑ, เมส, อุรณ, อวิ, เอฬก
๕๐๒. วสฺโส ตฺวโช ฉคลโก โอฏฺโฐ ตุ กรโภ ภเว
คทฺรโภ ตุ ขโร วุตฺโต อุรณี ตุ อชี69 อชา.
๕๐๒. แพะ ๓ : วสฺส(วสฺต), อช, ฉคลก
อูฐ ๒ : โอฏฺฐ กรภ
ลา ๒ : คทฺรภ, ขร
แม่แกะ (๒) : อุรณี, (อวี)
แม่แพะ ๒ : อชี, อชา
เวสฺสวคฺโค
เวสสวรรค
อิติ จบ
69 บางฉบับเป็นปาฐะว่า “อวี อชา” ซึ่งในกรณีที่เป็นเช่นนี้ให้แปล “อวี” ว่า แม่แกะ ซึ่งก็จะได้แม่แกะ ๒ ศัพท์
คือ อุรณี กับ อวี แต่สำหรับในนิสสยะเล่มนี้เลือกเอา “อชี อชา” จึงได้แม่แพะ ๒ คำ โดยอาศัยปาฐะที่มาใน
ชาดก (๒/๒๙๒) ที่ว่า อชิยา ปาทโมลมฺพ มิตฺตโก วิย โสจติ และปาฐะที่มาในอัฏฐกถาธัมมบท (๑/๑๑๓) ที่ว่า
ขีรํ ปายนฺตึ อชึ ทิสฺวา.
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI