อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 135 จาก 557 หน้า
102 อภิธานัปปทีปิกา
๒๕๕. วลิตฺตโจ ตุ วลิโน ตีสุ’ตฺตานสยาทโย
๒๕๖. สีโส’ตฺตมงฺคานิ สิโร มุทฺธา จ มตฺถโก ภเว
เกโส ตุ กุนฺตโล วาโล’ตฺต มงฺครุหมุทฺธชา.
๒๕๕.- ๒๕๖. ผู้มีหนังเหี่ยวย่น ๒ : วลิตฺตจ, วลิน
อุตฺตานสยาทโย อุตฺตานสย ศัพท์ เป็นต้น [วลิน ศัพท์เป็นที่สุด รวม
๒๕ ศัพท์] (วตฺตนฺติ) ย่อมเป็นไป ตีสุ ในลิงค์ทั้ง ๓
ศีรษะ, หัว ๕ : สีส, อุตฺตมงฺค, สิร, มุทฺธา, มตฺถก
ผม ๕ : เกส, กุนฺตล, วาล, อุตฺตมงฺครุห, มุทฺธช
๒๕๗. ธมฺมิลฺโล สํยตา เกสา กากปกฺโข สิขณฺฑโก
ปาโส หตฺโถ เกสจเย ตาปสานํ ตหึ ชฏา.
๒๕๗. เกสา ผมทั้งหลาย สํยตา อันขมวดเป็นมัด ธมฺมิลฺโล ชื่อว่า
ธัมมิลฺล(ทรงผมที่ขมวดไว้และประดับด้วยแก้วมุกดา เป็นต้น)
ผมสั้น, ผมจุก, ผมเปีย ๒ : กากปกฺข, สิขณฺฑก
52ปาโส ปาส ศัพท์ หตฺโถ และหตฺถ ศัพท์ (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป
เกสจเย ในหมู่แห่งผม(มวยผม)
ชฏา ชฏา ศัพท์ (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป ตหึ (เกสจเย) ในมวยผมนั้น
ตาปสานํ ของฤาษีทั้งหลาย (ชฏา ผมที่เกล้าเป็นชฎา)
52 ปาส และ หตฺถ ศัพท์นี้ หากใช้โดดๆ จะไม่สามารถกล่าวระบุถึงทรงผมดังกล่าวได้จะต้องใช้คู่กับคำที่แปลว่า
“ผม” เช่น เกส ว่า “เกสปาโส เกสหตฺโถ” จึงจะมีความหมาายว่า “มวยผม” ได้
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI