อภิธานัปปทีปิกา
ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 116 จาก 557 หน้า
ภูกัณฑ์ : ปุรวรรค 83
๒๐๓. จตุกฺกํ จจฺจเร มคฺค- สนฺธิ สิงฺฆาฏกํ ภเว
ปากาโร วรโณ จา’ถ อุทาโป อุปการิกา.
๒๐๓. (ตยํ) คำศัพท์ทั้งสาม (ธิติ) คือ จตุกฺกํ44 จตุกฺก ศัพท์
มคฺคสนฺธิ มคฺคสนฺธิ ศัพท์ สิงฺฆาฏกํ สิงฺฆาฏก ศัพท์ ภเว ย่อมเป็นไป จจฺจเร
ในทางสามแพร่ง
[ทางสามแพร่ง, ทางสี่แพร่ง, ทางสี่แพร่ง ๓ : จตุกฺก, มคฺคสนฺธิ, สิงฆาฏก]
(อีกนัยหนึ่ง) (ทฺวยํ) ศัพท์สองศัพท์ (อิติ) คือ จตุกฺกํ จตุกฺก ศัพท์
สิงฺฆาฏกํ และสิงฺฆาฏก ศัพท์ ภเว ย่อมเป็นไป จจฺจเร ในสนาม, มคฺคสนฺธิ
ทางแพร่ง [นัยแรกตามฎีกาส่วนนัยหลังตามนิสสยะสีหฬ]
กำแพงเมือง ๒ : ปาการ, วรณ
ตีนกำแพง(มีสัณฐานเหมือนกีบเท้าม้า) ๒ : อุทาป, อุปการิกา
๒๐๔. กุฏฺฏํ ตุ ภิตฺติ นารี’ถ โคปุรํ ทฺวารโกฏฺฐโก
เอสิกา อินฺทขีโล จ อฏฺโฏ ตฺว’ฏฺฏาลโก ภเว.
๒๐๔. ฝาผนัง ๒ : กุฏฺฏ, ภิตฺติ (ภิตฺติ) ภิตฺติ ศัพท์ นารี เป็น
อิตถีลิงค์
ซุ้มประตูเมืองหรือวัด ๒ : โคปุร, ทฺวารโกฏฺฐก
เสาเขื่อน(ฝังอยู่ที่ประตู) ๒ : เอสิกา, อินฺทขีล
ป้อม ๒ : อฏฺฏ(อฑฺฑ), อฏฺฏาลก(อฑฺฑาลก)
44 ในสารัตถทีปนีฎีกา กล่าวไว้ว่า จตุนฺนํ มคฺคานํ สมฺพนฺธฏฺฐานํ จตุกฺกํ, ติณฺณํ มคฺคานํ สมฺพนฺธฏฺฐานํ
สิงฆาฏกํ. [จตุกฺก คือ ทางสี่แพร่ง, สิงฆาฏก คือ ทางสามแพร่ง]
รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI