นะโมตั้งชื่อ
Namo Name

← ค้นพจนานุกรมศัพท์อภิธานัปปทีปิกา

อภิธานัปปทีปิกา

ข้อความต้นฉบับ หน้า PDF 114 จาก 557 หน้า

ดูภาพหน้าหนังสือ (PDF) ↗

81 ภูกัณฑ์ : ปุรวรรค ๑๙๘. ปุรํ นคร’มิตฺถี วา ฐานียํ ปุฏเภทนํ ถิยํ ตุ ราชธานี จ ขนฺธาวาโร ภเว’ถ จ. ๑๙๘. เมือง ๔ : ปุร, นคร, ฐานีย, ปุฏเภทน (ทฺวยํ) ปุร ศัพท์ และ นคร ศัพท์ อิตฺถี วา41 เป็นอิตถีลิงค์บ้าง [หมายความว่า ใช้เป็นรูปว่า ปุรํ, นครํ, ‘ปุรี, นครี’ ] เมืองหลวง ๑ : ราชธานี (ราชธานี) ราชธานี ศัพท์ (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป ถิยํ ในอิตถีลิงค์ เมืองหน้าด่าน ๑ : ขนฺธาวาร (อีกนัยหนึ่ง) เมืองหลวง ๒ : ราชธานี, ขนฺธาวาร, (ราชธานี) ราชธานี ศัพท์ (วตฺตติ) ย่อมเป็นไป ถิยํ ในอิตถีลิงค์ ๑๙๙. สาขานคร’มญฺญตฺร ยํ ตํ มูลปุรา ปุรํ พาราณสี จ สาวตฺถิ เวสาลี มิถิล’าฬวี. ๒๐๐. โกสมฺพุชฺเชนิโย ตกฺก- สิลา จมฺปา จ สาคลํ สุสุมารคิรํ42 ราช- คหํ กปิลวตฺถุ จ. 41 แม้ว่าในคัมภีร์อภิธานัปปทีปิกาฎีกาจะอธิบาย วา ศัพทฺ์ไว้ว่า “วากาเรน นครสทฺทสฺส ปุลฺลิงฺคตฺตํ สมุจฺจิโนติ. ปุรสทฺทสฺสปิตฺยาจริยา. [อาจารย์ทั้งหลายกว่าวว่า วา ศัพท์ ทำหน้าที่ประมวลเอาความเป็นปุลลิงค์ของนครศัพท์ เข้ามาไว้ด้วย] แต่ก็พึงทราบว่าในพระไตรปิฎกก็ไม่มีใช้ รวมถึงในคัมภีร์พจนานุกรมสันสกฤตก็หามีใช้เป็นปุลลิงค์ ไม่, บัณฑิตจึงควรพิจารณามตินี้ 42 สํสุมาร (ฏีกา)

รจนาโดยพระโมคคัลลานเถระ · แปลและอธิบายโดยพระมหาไพโรจน์ ญาณกุสโล (นิรัญรักษ์) และนายจำรูญ ธรรมดา · พิมพ์ครั้งแรก มีนาคม ๒๕๕๙ · ข้อความสกัดจากหนังสือ ไม่ได้สร้างคำแปลด้วย AI